شرح وظایف دبیرخانه شورای حل اختلاف

بایگانی  حفظ و نگهداری پرونده ها:

حفظ ونگهداری پرونده ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است .پرونده های مختومه را باید با نظم و ترتیب در کارتن های مخصوص قرار داد و در محل مناسبی نگهداری نمود به نحوی که دسترسی به آنها در مواقع ضروری امکان پذیر باشد. این نوع پرونده ها از جریان رسیدگی و اقدامات اجرایی خارج شده اند و در بایگانی راکد نگهداری می شوند (لازم نیست همیشه در دسترس باشند .در موقع لزوم می توان آنها را از بایگانی راکد استخراج کرد.پرونده های جریانی که تحت رسیدگی یااقدامات اجرایی می باشند باید همیشه در دسترس باشند زیرا هر لحظه ممکن است مراجعه اصحاب دعوا یا جهات دیگر ملاحظه این پرونده ها را ایجاب نماید به همین مناسبت پرونده های مذکور که حسب مورد دارای وقت رسیدگی و یا وقت احتیاطی می باشند باید به ترتیب شماره و سال تشکیل پرونده در کارتن های مخصوص قرار داده شوند و در کمد یا محل مخصوص بایگانی و نگهداری گردند.

ثبت اعتراضات واصله نسبت به آرا :

آرای غیابی قابل واخواهی است و آرای حضوری ممکن است مورد اعتراض قرار گیرد.دبیرخانه شورا باید اعتراضات واصله را در دفتر مخصوص( فعلاً دفتر لوایحی که در اختیار شماست) با قید شماره و تاریخ  ثبت نموده  حسب مورد پرونده را جهت رسیدگی واخواهی نزد رئیس شورا یا برای رسیدگی به اعتراض به مرجع مربوطه (دادگاه عمومی )ارسال دارد. 

نحوه ارسال پرونده های باقرار عدم صلاحیت

در صورتی که تصمیم شورا مبنی بر قرار عدم صلاحیت از شورا به شورای حل اختلاف دیگری یا به دادگاه یا دادسرا باشد مسئول دبیرخانه پس از تائید قرار توسط قاضی مشاور پرونده را از آمار کسر کرده و در دفتر دادنامه و ثبت عرایض موضوع را قید  می کند سپس با تهیه تصویری از قرار شورا جای پرونده تشکیل داده و بشرح ذیل در دو برگ نامه ای تنظیم می نماید که یک برگ آنرا به جای پرونده ضمیمه می نماید و برگ دیگر را روی پوشه پرونده ارسالی الصاق می کند:

         مسئول هماهنگی شوراهای حل اختلاف حوزه قضائی دره شهر

                 مسئول محترم دبیرخانه شورای حل اختلاف شعبه.....

با اهداء سلام

       احتراما" پرونده کلاسه .........این شورا مربوط به آقای/خانم ............... بطرفیت/اتهامی .................. به خواسته /موضوع ................... حاوی .............. برگ منگنه شده با قرار عدم صلاحیت بشایستگی آن مرجع ارسال        می گردد متمنی است اعلام وصول شود .

                                 مسئول دبیرخانه شورای حل اختلاف ................

نحوه مطالبه پرونده از شعبه ای از شورای حل اختلاف یا دادگاه:

در صورتی که تصمیم شورا مبنی بر ملاحظه پرونده ای از شعبه ای از شورای حل اختلاف دیگر یا ازشعبه دادگاه باشد بشرح ذیل اقدام می شود:

مدیر محترم دفتر شعبه  ........... یا مسئول محترم دبیرخانه شورای حل اختلاف شعبه   ......

با سلام

احتراما" پرونده کلاسه   ........ آن شعبه مربوط به آقای/خانم   ....... را جهت ملاحظه در پرونده کلاسه   ......... این شعبه به ایندفتر ارسال فرمائید .پرونده پس از رفع نیاز سریعا" اعاده خواهد شد.

                                     مسئول دبیرخانه شورای حل اختلاف شعبه ........

 

  نحوه ارسال پرونده ای به شعبه شورای حل اختلاف دیگر یا شعبه دادگاه :

در صورتی که نامه ای از دبیرخانه شورای حل اختلاف دیگر یا از دفتر دادگاه به دفتر شورا واصل گردیده که حاکی از مطالبه پرونده از شورای حل اختلاف باشد مسئول دبیرخانه پرونده را به نظر رئیس شورای حل اختلاف یا قائم مقام او رسانده که اگر مانع قانونی نداشته باشد پرونده را پس از برگ شماری و منگنه بشرح نامه فوق به شعبه مطالبه کننده ارسال می کند .

 

             مسئول محترم دبیرخانه شورای حل اختلاف شعبه  ........

 

با اهداءسلام

       احتراما" عطف به شماره  ......... پرونده کلاسه  ......... این شعبه مربوط به آقای /خانم   ............... حاوی  .......... برگ منگنه شده حسب درخواست جهت ملاحظه در پرونده کلاسه   .......... آن شعبه ارسال می گردد متمنی است پس از رفع نیاز پرونده را سریعا" به این شعبه اعاده نمایید .

                              

                        مسئول دبیرخانه شورای حل اختلاف شعبه   .........

راجع به قرارهای تأمین خواسته و تأمین دلیل

1-قرار تأمین خواسته :

منظور از قرار تأمین خواسته این است که خواهان با سپردن خسارت احتمالی  به حساب سپرده دادگستری یا درصورت وجود حساب سپرده برای شورای حل اختلاف از شورا  می خواهد معادل مبلغ خواسته از اموال بلامعارض ( بدون مانع قانونی ) تا صدور حکم و اجرای آن توقیف گردیده و تحویل امین اموال شود .

نحوه اجرای قرار تأمین خواسته :

پس از تصمیم شورا مبنی بر اجرای قرار تأمین خواسته دبیرخانه شورا به خواهان اعلام  می نماید که جهت واریز حق الزحمه کارشناسی به حساب سپرده شورا ( درحالت کنونی که شورا حساب سپرده ندارد و پیشنهاد می شود مبلغ حق الزحمه را به کارشناس بدهند ) سپس کارشناس با مطالعه پرونده در معیت خواهان و مسئول دبیرخانه و در صورت لزوم یکی از مأمورین انتظامی اموالی را که خواهان از خوانده معرفی نموده توسط کارشناس ارزیابی و توقیف گردیده و تحویل امین اموال شده و  ذیل صورتجلسه به امضاء کارشناس ، خواهان و امین اموال و مسئول دبیرخانه و سایر افراد حاضر در جلسه رسیده و ضمیمه پرونده می شود.

نکاتی که در جلسه توقیف اموال باید رعایت شود :

1-   اموال توقیف شده دقیقاً توصیف شود مثلاً اگر مال توقیف شده فرش دستباف می باشد باید رنگ   زمینه، مستعمل یا مورد استفاده قرار نگرفتن ، نقشه فرش ( فرش هریس ، فرش اهر ،000 ) قید شود .

 2-   مال توقیف شده از اموال بلامعارض خوانده باشد اثاث منزل که از ضروریات اولیه زندگی است مثل لباس شخصی ، لحاف ، ظروف ،000 را نمی توان توقیف نمود .

قرار تأمین دلیل

منظور از قرار تأمین دلیل این است که خواهان اجرای قرار جهت برآورد خسارت وارده به وی از طرف خوانده برای طرح دعوی مطالبه خسارت اجرای آن را از دادگاه یا شورا می خواهد.

نحوه اجرا ؛

 پس از تصمیم شورا مبنی بر اجرای قرار تأمین دلیل ، مسئول دبیرخانه مانند اجرای قرار تأمین خواسته اقدام نموده ، سپس در معیت کارشناس و خواهان به محل اجرای قرار کارشناسی اعزام و مسئول دبیرخانه از کارشناسی می خواهد نسبت به ارزیابی خسارت وارده اقدام نموده و نتیجه را ظرف مهلت یک هفته به دفتر شورا اعلام نماید سپس ذیل صورتجلسه به امضاء کارشناسی ، خواهان و مسئول دبیرخانه می رسد .

نکاتی که در اجرای قرار تأمین دلیل باید مورد توجه قرار گیرد ؛

1- موقعیت قرار گرفتن وسیله یا محل مورد تأمین ( وضعیت ظاهری وسیله یا محل قید شود ) مثلاً اگر از درختان قطع شده انگور قرار تأمین می شود بایستی قید شود درختان قطع شده خشکیده بوده یا خیر؟

2- قسمتهای آسیب دیده وسیله یا مقدار خسارت وارده به محل قرار تأمین دقیقاً باید قید شود . مثلاً اگر قرار تأمین از درختان قطع شده انگور باشد باید تعداد درختان قطع شده و باردهی و چند ساله بودن قید شود .(ق)

نحوه صدور اخطار اجرایی

درصورتی که رای شورا به محکوم علیه در پرونده های حقوقی که منجر به محکومیت او شده است   ابلاغ شده و ظرف مهلت قانونی از آن تجدیدنظر خواهی کرده و یا تجدیدنظرخواهی نکرده است و رای قطعی شده و خواهان ( محکوم له ) درخواست اجرای حکم را نماید بشرح صفحه بعدی مسئول دبیرخانه اقدام به صدور برگ اخطار اجرایی نموده و آنرا به مأمورین ابلاغ جهت ابلاغ به محکوم علیه تحویل می دهد در صورتی که محکوم علیه ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ اخطار اجرایی مفاد حکم را بموقع اجرا      بگذارد پرونده  از آمار کسر و بایگانی  می شود  در صورتی که چنین اقدامی از طرف محکوم علیه صورت نپذیرد مسئول دبیرخانه  رای و برگ اخطار اجرایی ابلاغ شده به محکوم علیه  را همراه با درخواست محکوم له مبنی بر اجرای حکم ، بهمراه نامه ای به دادگاه یا دادگستری محل جهت اجرای مفاد حکم شورا ارسال می کند.و اما در پرونده های کیفری چنانچه محکوم علیه پس از ابلاغ و انقضاء مهلت قانونی حاضر به پرداخت جزای نقدی نگردیده باشد پرونده جهت اجرای حکم به   دادگستری محل ارسال می شود.

 


 

تعریف اظهارنامه

اظهارنامه، شیوه رسمی و قانونی ابراز اراده و اظهار اشخاص حقیقی و حقوقی در موضوع خاص و وضعیت مطروحه می باشد. اظهارنامه دارای اشکال قانونی متعددی در قوانین مختلف می باشد. اظهارنامه مالیاتی مودیان مالیاتی، موضوع قانون مالیات های مستقیم، اظهارنامه مالیات بر ارث، اظهارنامه حقوقی موضوع ماده 156 قانون آئین دادرسی و مدنی و مانند آنها، از زمره این موارد می باشند. در این نوشتار، برآنیم وضعیت نهاد حقوقی اظهارنامه ( نوع اخیر) و مکانیسم اجرایی آن و موانع و نارسائی های حقوقی و قانونی مترتب بر آن را مورد مطالعه قرار داده و نمونه ای از رویه های جاری برخی از واحدهای اظهارنامه مستقر در دادگستری ها و مجتمع های قضایی را مورد ارزیابی عینی قرار دهیم.  

تعریف اظهارنامه :

به موجب ماده 156 قانون آئین دادرسی مدنی : " هر کس می تواند قبل از تقدیم دادخواست، حق خود را بوسیله اظهارنامه از دیگری مطالبه کند، مشروط بر اینکه موعد مطالبه رسیده باشد. به طور کلی، هر کس حق دارد اظهاراتی که راجع به معاملات و تعهدات خود با دیگری است و بخواهد به طور رسمی به وی برساند ضمن اظهارنامه به طرف ابلاغ نماید. اظهارنامه توسط اداره ثبت اسناد و املاک کشور یا دفاتر دادگاهها ابلاغ می شود". همچنین، برابر تبصره ذیل ماده مزبور: "اداره ثبت اسناد و دفتر دادگاهها می توانند از ابلاغ اظهارنامه هایی که حاوی مطالب خلاف اخلاق و خارج از نزاکت باشد، خودداری نماید". طبق ماده 157 قانون یاد شده: " در صورتی که اظهارنامه مشعربه تسلیم چیزی یاوجه یا مال یا سندی از طرف اظهارکننده به مخاطب باشد باید آن چیز یا وجه یا مال یا سندهنگام تسلیم اظهارنامه به مرجع ابلاغ تحت نظر و حفاظت آن مرجع قرار گیرد، مگر آنکه طرفین هنگام تعهد محل و ترتیب دیگری را تعیین کرده باشند". (1)

 بدین ترتیب، قانون مزبور تعریفی از اظهارنامه بدست نمی دهد و صرفاً، به جنبه های از آن و کلیات مربوطه اشاره می کند. برابر مواد مزبور :

 1-     عبارت " هرکس" بدین معناست که اظهارنامه از سوی هر شخص حقیقی یا حقوقی قابل طرح و تقدیم بوده و برابر ماده 156 آن قانون قبل از تقدیم دادخواست، آنهم نسبت به مطالبات حال و سر رسید شده قابل طرح است. این نخستین ایراد وارده به ماده مزبور است. زیرا، اولاً- طرح و تقدیم اظهارنامه ملازمه با طرح و تقدیم دعوی یا دادخواست نخواهد داشت. ثانیاً- کاربرد اظهارنامه صرفاً، در دعاوی یا ادعاهای حقوقی و مدنی نبوده و مشمول ادعاها و مطالبات حاصل از امور کیفری و پرونده های کیفری مربوطه یا سایر امور و حقوق مورد طرح نیز خواهد بود و منعی در این رابطه وجود از حیث حقوقی نخواهد داشت. ثالثاً- برخلاف مفاد مندرج در قسمت اخیر آن ماده- اظهارنامه فقط مربوط به تعهدات یا معاملات نبوده و به امور دیگر مانند اقرار به واقع یا وضعیت حقوقی خاص از قبیل " اقرار به رابطه زوجیت- اقرار به بقای دین- اقرار به ابراء ذمّه- اقرار به وصول حق یا طلب قبلی و مانند آنها" یا موارد مختلف دیگر مانند"درخواست بازگشت به منزل مشترک از سوی زوج- تقاضای استرداد طفل- پرهیز از افتراء- استرداد اصول اسناد-ارائه گزارش ایام تصدی قیّم یا وکیل- رفع مزاحمت و ممانعت از حق و...."دارای کاربرد غیر قابل انکار است.(2)

2-     برخلاف تکلیف قانونی مقرر در همان ماده- در حال حاضر، اظهارنامه از طریق اداره ثبت اسناد و املاک و یا دفاتر دادگاهها، به ویژه در شهرهای بزرگ و حوزه های قضائی کلان شهرها ابلاغ نمی گردد. در دادگستری ها یا مجتمع های قضایی، واحد اظهارنامه مسئول دریافت و ثبت و ارسال آن برای ابلاغ می باشد. پیش از این، واحد ابلاغ قضایی دادگستری با ثبت و تقسیم اظهارنامه های از حیث منطقه ای بین ماموران ابلاغ خویش مبادرت به ابلاغ آنها می نمود، لکن با واگذاری امر ابلاغ به مامورین پستی، این امر توسط آنها در شهرهای مزبور صورت می پذیرد. همین موضوع، از اشکالات وارده بر نهاد اظهارنامه در سیستم دادگستری فعلی نیز می باشد. زیرا، ماموران پستی به لحاظ عدم تخصص حقوقی لازم و عدم آگاهی مناسب از مکانیسم حقوقی این نهاد و وضعیت اظهارنامه و موازین حقوقی نظام ابلاغ برابر قانون آئین دادرسی مدنی ممکن است نتوانند به درستی نسبت به ابلاغ مراتب به اظهارشونده اقدام نمایند. این نکته سبب آثار حقوقی متعددی برای طرفین خواهد شد.

3-     اظهارنامه در فرم چاپی و متحدالشکل طراحی شده از سوی دادگستری ثبت و ارسال می گردد. گرچه، تنظیم اظهارنامه به صورت دست نویس یا تایپی صورت می پذیرد، فرم اظهارنامه نیز به صورت فرماهای چاپ شده وزارت دادگستری یا پرینت های قابل اخذ از رایانه نیز قابل اعمال در عمل، است. اظهارشونده، همان مطرح کننده ادعا یا حق مورد مطالبه یا هر اظهار دیگری بوده و اظهار شونده نیز مخاطب وی یا طرف خطاب حقوقی او در این ارتباط هست.موضوع اظهارنامه نیز ناظر به مورد یا موارد مطروحه یا مورد درخواست و تاکید اظهارشونده می باشد. متن اظهارنامه یا خلاصه اظهارات نیز بعنوان شرح متن یا اظهارات اظهار شونده بوده که در سمت راست اظهارنامه قرار دارد. در سمت چپ و مقابل آن نیز- محل جواب اظهارشونده پیش بینی شده است که با توجه به عدم استرداد همزمان جوابیه وی از سوی مامور ابلاغ برای اظهارشونده، در عمل- این قسمت عملاً، فاقد کاربری جاری بوده و مستلزوم تجدید نظر در فرمت مزبور می باشد. برخلاف دادخواست که مرجع و دادگاه ذیصلاح، نوعاً با توجه به نشانی یا اقامتگاه خوانده یا محل انجام و اجرای تعهد یا محل وقوع عقد و مانند آنها، حسب مورد تعیین می شود- مرجع ذی صلاح برای ثبت و دریافت اظهارنامه طبق نشانی یا اقامتگاه " اظهارکننده" بوده نه مخاطب وی یا همان اظهار شونده.(3)

4-     اشکال دیگر آنکه، علی رغم تصریح مقرر در تبصره ذیل ماده 156 مزبور، مرجع ثبت و دریافت اظهارنامه نه تنها مجاز به بررسی و تفتیش محتوایی متن مندرج در آن نبوده، بلکه درعمل نیز، انجام این مقرره نیز به لحاظ کثرت روزافزون اظهارنامه های مورد ثبت، ممتنع و غیرممکن است. ضمن آنکه، مبنای " اظهارنامه های حاوی مطالب خلاف اخلاق و خارج از نزاکت" در این تبصره مشخص نشده و نحوه احراز آن نیز مقرر نگردیده است. همین ابهام خود از حیث اجرایی نیز محل اختلاف خواهد بود. قید " می تواند" مویّد صلاحیت اختیاری مراجع مزبور در این ارتباط دارد، نه صلاحیت تکلیفی آنها؟. این بدان معناست که مراجع یاد شده، در صورت تمایل یا تصمیم به اعمال این اختیار نسبت به انجام این مهم اقدام خواهند کرد. تشخیص این تمایل و احراز خلاف اخلاق یا نزاکت با توجه به عدم صلاحیت تکلیفی و یا عدم احصاء و دامنه حدود مزبور دارای پیامدهای اختلافی و فاسد قابل توجهی نیز خواهد بود. لذا، این قسمت از قانون مزبور نیز فاقد کاربردی عملی به مانند مرجع ثبت اظهارنامه( دفاتر دادگاهها و اداره ثبت اسناد) در رویه های جاری و کنونی، به خصوص در شهرهای بزرگ کشور می باشد که مستلزم تجدید نظر و به روز رسانی این قانون نیز می باشد.

5-     برابر مفاد همین ماده- ارسال و ابلاغ اظهارنامه، اقدامی " رسمی" محسوب می گردد، اما در نگاه قانونگذار مشخص نگردیده که جایگاه و اعتبار این رسمی بودنِ اخطار یا اظهار مندرج در اظهارنامه دقیقاً، به چه معناست و واجد چه ویژگی های رسمی می باشد؟ رسمیت این موضوع نیز دارای ابهام است!

6-     ماده 157 قانون مزبور نیز در عمل منسوخه و غیر قابل کاربرد است. زیرا، با توجه به تغییرات حاصله در نظام ابلاغ اظهارنامه و تفویض امر ابلاغ به واحدهای پستی- نه مراجع پستی امکان دریافت " چیز یا مال یا سند" مذکور در این ماده را داشته و نه همان مراجع مقرر در ماده 156 ( دفاتر دادگاهها و اداره ثبت اسناد)، امکان اعمال و اجرای این ماده را دارا هستند!. ماده مزبور به لحاظ عدم کاربرد و ضعف اجرایی آن مستلزم نسخ قانونی یا به روز رسانی عینی و حقوقی آن است.حصول طرفین اظهارنامه به توافق برای تبدیل و تحول مورد نظر و مذکور در اظهارنامه، نوعاً ملازمه با دخالت مرجع قانونی مربوط به اظهارنامه نداشته و خود را بی نیاز در این دخالت می داند. مراتب مزبور حکایت از اشکالات و ایرادات متعدد بر نهاد اظهارنامه مذکور در مواد 156 و 157 قانون مزبور دارد که مستلزم بازبینی و رفع آنها و کاربردی نمودن نهاد مزبواز حیث حقوقی و قانونی می باشد.(4)

ارکان اظهارنامه :

نهاد اظهارنامه از حیث شکلی، مشتمل بر ارکان ذیل است :

1-    مشخصات و اقامتگاه اظهارکننده : همان متقاضی ارسال اظهارنامه و ثبت آن و اقامتگاه وی از حیث اقدام است.

2-     مشخصات و اقامتگاه اظهارشونده : همان مخاطب یا طرف ارسال کننده و دریافت کننده یا ابلاغ شونده اظهارنامه و نشانی مورد ابلاغ وی می باشد.

3-     موضوع اظهارنامه : عنوان اجمالی مورد اظهار یا طلب یا تاکید اظهارکننده است که می تواند به صورت موردی و مجمل مانند" مطالبه طلب- استرداد سند- خلع ید از ملک- رفع مزاحمت و..." با ذکر عنوان مشخص بوده و یا با عبارت " به شرح متن" در قسمت میانی اظهارنامه ( محل موضوع/ عنوان اظهارنامه) درج گردد.

4-     واحداظهارنامه : بعنوان مرجع دریافت، ثبت، ارسال، بایگانی و آرشیو اظهارنامه های صادره و وارده و تحویل نسخ ابلاغی به اظهارکننده می باشد.

5-     واحد ابلاغ اظهارنامه : بعنوان مرجع ابلاغ اظهارنامه و و صدور گواهی ابلاغ در قسمت چپ آن و اعاده اوراق ابلاغی به واحد اظهارنامه می باشد که با همکاری واحد ابلاغ قضایی و ادارت پست انجام می شود. این موضوع در دادگستری های بخش و شهرستان های کوچک از طریق واحد ابلاغ دادگستری یا واحد اجرائیات کلانتری های مربوطه صورت می پذیرد. مهر و گواهی مامور ابلاغ مندرج در ذیل اظهارنامه موّید ابلاغ مراتب به مخاطب یا اظهار شونده است. ابلاغ اظهارنامه در موارد خاص مانند ابلاغ به کارمندان دولتی یا شرکت ها و موسسات از طریق واحد اداری و کارگزینی و یا در زندان ها از طریق واحد های مربوطه و صدور و ارسال گواهی ابلاغ به مرجع ارسال اظهارنامه برابر قانون آئین دادرسی مدنی صورت می پذیرد.(5)

 

آئین نگارش اظهارنامه :

نظر به رسمی بودن جایگاه اظهارنامه وفق ماده 156 قانون مزبور و آثار حقوقی و قانونی حاصل از ثبت و ارسال و ابلاغ آن، کیفیت و نحوه تنظیم اظهارنامه در موضوعات مختلف بسیار حائز اهمیت است. همانگونه که اظهارکننده بدان استناد می نماید، این مهم از سوی اظهارشونده یا شخص ثالث نیز قابل استناد است. اهمیت این نکته در اظهارنامه های مویّد اقرار – دین- طلب یا اذعان به وجود اسناد و مدارک یا انجام یا عدم انجام فعل یا تعهدی یا توصیف وضعیت موجود از حیث حقوقی بیشتر مورد تاکید و اهمیت است. از اینرو، برای پیشگیری از آثار حقوقی زیانبار و مدیریت حقوقی استفاده از پیامدهای حقوقی مورد نظر و قابل استناد، توجه به نکات اجمالی ذیل در امر نگارش و تنظیم اظهارنامه بسیار مهم است :

 1- لزوم تدوین و تنظیم اظهارنامه توسط فرد کارشناس و متخصص در موضوع مورد نظر از طریق وکیل یا کارشناس و مشاور حقوقی مربوط و پرهیز از نگارش آن از طرف افراد غیر کارشناس یا واحدهای عریضه نویسی مستقر در دادگاهها.

 2- پرهیز از استعمال الفاظ ناشایست و غیراخلاقی یا بکار بردن الفاظ و عبارات مبتنی بر توهین، هتک حرمت، هجو، افتراء و نشر اکاذیب.

3- رعایت اختصار در نگارش اظهارنامه و پرهیز از اطاله مطلب و جلوگیری از ایجاد امکان درج اقرار یا اعتراف علیه خود در اظهارنامه و جلوگیری از ایجاد امکان استناد بدان برای اظهارشونده و شخص ثالث.

4- لزوم درج نام و نام خانوادگی کامل اظهارکننده و شونده و نگارش کامل و درست/ واقعی اقامتگاه و نشانی خود و مخاطب در آن و تدقیق جایگاه خود بعنوان اصیل( خود فرد) یا وکیل اظهارکننده.

5- دقت در عدم اعتراف یا اقرار بلاوجه به امری یا چیزی.

6- امضای ذیل اظهارنامه یا عنداللزوم، اثر انگشت برای افراد بی سواد.

7- ثبت و ضبط شماره و تاریخ ثبت اظهارنامه ماخوذه از واحد مربوطه اخذ و تحصیل یک کپی اضافی از سوی اظهارکننده و نگهداری در آرشیو وی یا جایی مناسب برای ایجاد امکان مراجعه بعدی بدان.

8- ارائه پاسخ به جوابیه اظهارنامه ارسالی و ابلاغی به اظهار شونده ، در صورت ارسال پاسخ بدان، در صورت لزوم.

  9- سایر.(6)

نسخ اظهارنامه :

اظهارنامه در سه نسخه تنظم می گردد؛ نسخه اصلی و دو کپی، جمعاً به تعداد سه نسخه. نسخه ای برای تسلیم به اظهار شونده- نسخه ای برای  اعاده به اظهارکننده، پس از ابلاغ به مخاطب و نسخه سوم نیز جهت بایگانی در واحد اظهارنامه. می توان نسخه اصل را تنظیم و امضاء کرد و نسخ بعدی را کپی دریافت نمود. توصیه می گردد؛ یک کپی از آن نیز برای آرشیو شخصی اظهار کننده تا زمان اعاده نسخه ابلاغی به اظهارشونده نزد وی بایگانی گردد .نسخه اول به اظهارشونده ابلاغ می گردد، نسخه دوم به اظهارکننده بعد از ابلاغ تسلیم و مرجوع گشته و نسخه سوم ابلاغ شده در واحد مزبور بایگانی خواهد شد. ضروری است اظهارنامه در صورت واحد بودن مخاطب در سه نسخه، به ترتیب یاد شده تنظیم و ارائه گشته و در صورت وجود مخاطبین متعدد و بیشتر از یک فرد، نسخه/ نسخ اضافی دیگری هم برای دیگر اظهارشونده ها ضمیمه و ارائه شود.

هزینه ارسال اظهارنامه :

تا سال1389، هزینه ثبت و ارسال اظهارنامه به میزان هزار و چهارصد ریال بوده است ؛ مبلغ هزار ریال برای نسخه اصلی و مبلغ دویست ریال به ازای هر کپی ضمیمه آن که به صورت تمبر کاغذی و چاپی یا نقش تمبر دستگاه تمبر قابل الصاق یا درج بر نسخه های مربوطه می بود، لکن از ابتدای سال جاری و در پی صدور و ابلاغ بخشنامه ریاست قوه قضائیه به شماره   100/1402/9000 مورخ 18/1/1389 مربوط به افزایش تعرفه های  خدمات قضائی، مصوب 18/1/1389 آن مرجع و منتشره در روزنامه رسمی کشور و وفق بند 6 آن، هزینه اوراق اظهارنامه با افزایش 250 برابری آن به مبلغ 000/ 5 ریال و هزینه ابلاغ اظهارنامه در هر مورد به مبلغ 000/10 ریال با 10 برابر افزایش، مقرر شده است و جمعاً، به مبلغ 000/25 ریال. و در صورت افزایش اوراق اظهارنامه از حیث تعداد صفحات یا رونوشت برای مخاطبین غیر منفرد و اضافی، به ازای هر برگ مبلغ 000/5 ریال باید هزینه پرداخت شود.پرداخت هزینه مربوطه از سوی اظهار کننده صورت خواهد پذیرفت.(7)

مکانیسم ابلاغ اظهارنامه :

برخلاف مراتب مذکور در مواد 156 و 157 قانون یاد شده، در حال حاضر در کلان شهرهایی مانند تهران- ابلاغ اظهارنامه از سوی واحد ابلاغ قضایی و مامورین پستی صورت پذیرفته و در شهرها و بخش های کوچک، رویه سنتی ابلاغ اظهارنامه نستباً جاری است. صرفنظر از مراتب مزبور، ابلاغ اظهارنامه ممکن است به شخص اظهارشونده صورت پذیرد که با احراز هویت وی از سوی مامور ابلاغ انجام خواهد شد(ابلاغ واقعی) و یا ممکن است ابلاغ به کسان و اقوام وی و یا با الصاق در محل در قالب ماده 70 قانون مزبور صورت پذیرد ( ابلاغ قانونی). همچنین، ابلاغ به اظهارشونده در سیستم اداری، از طریق واحدهای کارگزینی و اداری مربوطه یا در زندان به زندانی با اخذ اثر انگشت وی صورت می پذیرد. بدین ترتیب، ممکن است اظهارشونده یا کسان و بستگان یا خدمه وی از دریافت اظهارنامه خودداری کرده که در این حالت، مراتب امتناع آنها از سوی مامور ابلاغ طبق ماده مزبور گواهی می شود و یا ممکن است به جهت عدم حضور وی یا کسان او- اظهارنامه در محل و نشانی اعلامی در آن از طریق مامور الصاق گشته و گزارش مربوط بدان نیز در نسخه های مربوطه و مرجوعه به واحد اظهارنامه منعکس گردد.در صورتی که مخاطب زندانی یا کارمند دوائر دولتی یا شرکت های خصوصی یا غیر خصوصی باشد، حسب مورد اظهارنامه با تحویل آن از سوی مامور به واحدهای اداری و کارگزینی و اخذ رسید در اختیار مراجع مربوطه قرار گرفته و نظر به تعهد قانونی آنها به ابلاغ مراتب به اظهارشونده های خاص مزبور، گواهی رسمی و قانونی ابلاغ را به مرجع ارسال اظهارنامه منعکس و ارسال می نمایند. پس از اعاده نسخ ابلاغی به واحد اظهارنامه- متصدی مربوطه ضمن ثبت گزارش ابلاغ در دفتر مربوطه و ستون ثبت اظهارنامه- آنرا به ترتیب شماره های ثبت شده و تاریخ مندرج در آن بایگانی نموده و متعاقب مراجعه اظهارکننده، با احراز هویت وی و اخذ رسید، نسخه مربوط به وی را به او تسلیم می نماید. براساس دفتر ثبت اظهارنامه و بایگانی مزبور، امکان تهیه آمار و گردش کار اظهارنامه ها و نیز پاسخ به استعلامات قانونی مراجع ذیربط مقدور خواهد بود.

مکانیسم استناد به اظهارنامه :

اظهارنامه ابلاغی، از سوی اظهارکننده، اظهارشونده، شخص یا اشخاص ثالث و قائم مقام قانونی آنها و عنداللزوم، مراجع قانونی و قضائی مربوطه قابل استناد است. لذا، نظر به جایگاه حقوقی و قانونی آن بعنوان یک اخطار رسمی- شیوه و کیفیت تنظیم آن، به ترتیب مزبور با استفاده ار کارشناسان و مشاوران حقوقی یا وکلای دادگستری مجرب مهم است. اثراستناد به اظهارنامه نیز متناسب با موضوع و موارد مطروحه در آن متفاوت است.اظهارشونده نیز در پی ابلاغ اظهارنامه به وی می تواند نسبت به ارسال اظهارنامه ای جداگانه یا عدم توجه و سکوت نسبت بدان اقدام نماید. در صورت اقدام جهت پاسخ، موضوع اظهارنامه وی با عبارت " پاسخ به اظهارنامه  شماره....مورخ...." و به همان ترتیب ذکر شده خواهد بود.

رویه های عملی ثبت اظهارنامه در تهران و شهرستان ها :همانگونه که گفته شد؛ در شهرستان ها و دادگستری های بخش ها و شهرهای کوچک، در قالب همان رویه سنتی و قبلی یعنی، ثبت از طریق دادگستری یا بعضاً، دادگاه مربوطه و یا واحد اظهارنامه و ابلاغ از طریق ماموران ابلاغ یا انتظامی می باشد، اما در کلان شهرهایی مانند تهران، وضعیت ثبت و ابلاغ به شیوه متفاوتی صورت می پذیرد که اجمالاً، بدان اشاره شده است.اخیراً با مراجعه به واحد اظهارنامه مجتمع قضایی صدر تهران می توان شاهد تغییرات اساسی در شیوه ثبت و دریافت اظهارنامه بود. تغییرات مزبور نه تنها موجب کارآمدی نهاد اظهارنامه نبوده، بلکه موجبات نارضایتی و حواشی فراوان نسبت به این نهاد از سوی مردم و مراجعه کنندگان را نیز فراهم آورده است که برای نمونه، به توصیف آن خواهیم پرداخت :


 

آیین رسیدگی مدنی در شــــوراهای حل اختلاف

منظور از آیین رسیدگی مدنی در شوراهای حل اختلاف : آیین و روشی است که در رسیدگی توسط اعضا وقاضی شورا رعایت می شود و اعضا شورا شرایطی که خواهان باید در طرح دعوی رعایت کند و روشی را که خوانده باید بر اساس آن ایراد یا دفاع کند  فرا گیرند و نکاتی را متوجه شوند از جمله اینکه دقت شود برای رسیدگی به ادعای خواهان دادخواست تقدیم شده باشد چرا که مبنا و پایه محاکمه و نقطه شروع در رسیدگی مدنی ، تقدیم دادخواست است

œشرایط دادخواست:

 ماده 51 ق. آ.د.م شرایط دادخواست را بیان نموده است که عبارتند از :

1-    مشخصات خواهان و اقامتگاه او

2-    مشخصات خوانده و اقامتگاه او

3-    تقویم خواسته

4-    ذکر تعهدات و جهات خواسته

5-    در خواست ازشورا

6-    ذکر ادله

7-     امضا دادخواست

   —توضیح شرایط 1-قید اقامتگاه در دادخواست:

 خواهان باید در دادخواســـــــت تقدیمی آدرس خود و خوانده را بطور واضح اعلام که موجب سهولت درابلاغ شود یعنی نشانه معینی برای ابلاغ اوراق داده شود با توجه به مفاد تبصره یک ذیل بند 7 م 51 ق. آ .د.م

الف: اگر آدرس خواهان مردد باشد باید قبل از ثبت پرونده چنانچه  خواهان حضور دارد به ایشان اعلام که آدرس دقیق خویش را اعلام نماید یعنی در زمان وصول دادخواست اعضا شورا باید داخواست را کنترل و در صورت مردد بودن آدرس به ایشان اعلام که آدرس دقیق خود را اعلام نماید و الا اگر آدرس دقیق اعلام نشد باید طبق ماده 56 ق.آ.د.م قرار رد دادخواست خواهان صادر شود، توسط دفتر شورا.

 ب:اگر آدرس خوانده مردد باشد : اگر آدرس خوانده مردد یا ناقص باشد باید اخطار رفع نقص صادر شود      (به شرح صفحه 21 )  و در صورتی که در ظرف مهلت تعیین شده اعلام نشد یا خارج از مهلت اعلام شد به استناد  ماده 54 ق.آ.د.م قرار رد دادخواست صادر می نماید.

   تقویم خواسته و مسائل مربوط به آن

با توجه به بند 3م51وم61 و بند4م62 : ق.آ.د.م: اولاً اصل ضرورت تقویم خواسته بوده و ثانیاً این تقویم از اختیارات خواهان است و دادگاه (شورا) در آن دخالت نخواهد کرد ولو اینکه مدارک پیوست دادخواست به غیر واقعی بودن آن حکایت کند. مثلاً خواسته تحویل اتومبیل است و آن اتومبیل به مبلغ چهار میلیون ریال تقویم شده است. در حالیکه ممکن است اتومبیل یکصد میلیون ریال ارزش داشته باشد لذا نمی توان به خواهان ایراد کرد که چرا خواسته را به طور غیر واقعی تقویم نموده است. ولکن چنانچه خوانده در مهلت قانونی ایراد کند در این خصوص اخذ توضیح ضروری است

œموارد عدم تقویم خواسته:

اصل  ضرورت تقویم خواسته است . اما دادخواستهای که به دادگاه ارجاع داده میشود در سه مورد لزومی ندارد خواسته تقویم شده باشد .

الف: غیر مالی بودن

ب: غیر ممکن بودن تقویم خواسته

ج: خواسته وجه رایج باشد

œدادخواست فاقد امضاء:

در م48 ق.ا.د.م  شروع به رسیدگی به دعاوی مدنی را مستلزم تقویم دادخواست نمود.

و در بند 7 م51 همان قانون قید شده است((امضاء دادخواست ))

œصدور قراررد دادخواست و مسائل مربوط به آن:

الف:  صدورقرار رد دادخواست و مرجع آن:

صدور قرار رد دادخواست (اعم ار دادخواست اولیه و واخواهی از وظایف مدیر دفتر (دفتر شورا)و اختیارات اوست (یعنی صدور قرار رد دادخواست واخواهی که به علت عدم رفع نقص صادر میشود با دفتر است) نه قاضی شورا . به هر حال در صورتی که به علت نقص دادخواست برای خواهان اخطار رفع نقص صادر شود و خواهان در مهلت ده روز نسبت به رفع نقص اقدام نکند مدیر دفتر قرار رد دادخواست صادر خواهد کرد این قرار رد ظرف ده روز قابل اعتراض در نزد قاضی شورا می باشد.  

  œاقدامات پس از تکمیل پرونده

 اوقات دادرسی و مسائل مربوط به آن:

باید پرونده بنظر اعضای شورا برسد و رئیس شورا بررسی کند اگر پرونده تکمیل بود و نقصی نداشت دستور تعیین وقت رسیدگی را صادر و اگر دارای نقص بود قبل از اینکه در نوبت قرار بگیرد نقص آن برطرف شود و در صورت عدم رفع نقص مطابق مقررات، قراررد دادخواست صادر میشود.

اگر دادخواست تکمیل بود دستور بدین شرح صادر میشود:

œدفترثبت وقت رسیدگی تعیین طرفین دعوت و نسخه ثـــــانی دادخواست و ضمــــائم برای خوانده   (اگر یک نفرباشد) و برای خواندگان (اگر خواندگان بیش از یک نفر باشند ) ارسال شود.

                                                                                           نام-سمت-امضاء

انواع وقت رسیدگی    1-وقت مقرر  

                                 2- وقت احتیاطی

                                    3- وقت فوق العاده

الف:وقت مقرر: وقتی است که به موجب قانون برای دادرسی در حضور طرفین یا قرار قبلی با آنها تعیین میشود. این نوع وقت از قبل به طرفیـــــن ابــــلاغ میشود . البته دقت شود که با توجه به ماده      64 ق.آ.د.م: فاصله بین ابلاغ وقت به اصحاب دعوی و روز جلسه کمتر از 5روز نباشد.

ب: وقت احتیاطی :

 وقتی است که برای عدم رکود رسیدگی برای وصول پاسخ استعلام یا انجام امری توسط طرفین و یایکی از آنها ، مثلاً  پاسخ نتیجه کارشناسی و........ به پرونده داده میشود . مثلاً طرفین اظهارات خود را در جلسه    رسیدگی بیان نمودند ولکن شورای حل اختلاف لازم می بیند در مورد مالکیت..... از اداره ثبت و یا مراجع دیگر ... استعلام کند برای اینکه پرونده از دور رسیدگی خارج نشود دستوری برای تعیین وقت نظارت یا احتیاطی داده میشود.

ج: وقت فوق العاده:

وقتی است که شورا بنا به تکلیف قانونی و یا به تشخیص ضرورت در آن وقت به امری رسیدگی میکند .مثل وقت موضوع ماده 115 ق .آ. د.م

œنکاتی که اعضای شوراهای حل اختلاف در وقت رسیدگی (در روز دادرسی)باید رعایت نمایند:

پس از فراهم شدن زمینه های دادرسی که یکی از آنها حلول نوبت دادرسی است .

پرونده توسط دفتر (دبیر شورا)بنظر اعضاء شورای حل اختلاف میرسد و اعضا شورا باید نکات زیر را مورد توجه قرار دهند:

1-    کنترل متن اخطاریه ها

در روز رسیدگی نکته مهم آن است که دقت شود متن اخطاریه ها صحیح تنظیم شده باشد مثلاً تاریخ و ساعت رسیدگی و محل حضور بطور دقیق قید شده باشد و متن اخطاریه صحیح باشد.

             2-کیفیت ابلاغ اخطاریه ها

باید دقت شود که آیا اخطاریه ها مطابق قانون ابلاغ شده است  یا خیر

و اگر ابلاغ صحیح صورت گرفته آیا فاصله ابلاغ رعایت شده یا نه (مواد64و68 لغایت 72 ق.آ.دم)

اگر ابلاغ اخطاریه صحیح باشد و خوانده و یا وکیل وی در جلسه شـــــورا حاضر نشود و برای اعضاء و قاضــــی شــــــــورا احراز گردد که ابــــلاغ به مخاطب رسیده و از وقت رسیدگی مطلع گردیده در صورتی که دلایل و مدارک دعوی کامل باشد و نیاز به تحقیق دیگری نباشد  میتوان ختم رسیدگی را اعلام و حکم صادر کرد  و چنانچه نیاز به اخذ توضیح از طرفین یا یکی از آْنها باشد و تحقیق دیگری لازم باشد وقت دادرسی تجدید شود.

3-نقص ابلاغ و تجدید وقت دادرسی

در صورتی که با وجود رعایت مقررات ابلاغ قانونی احراز نشود که تحویل گیرنده غیر مخاطب آن را به مخاطب رسانده است یا در صورتی که ابلاغ منطبق با مقررات قانونی نباشد نقص ابلاغ محقق خواهد شد .مثلاً در مورد شخصی حقیقی  مقنن تحویل اوراق را به مغازه دار محل اقامت مخاطب تجویز نکرده است. مثلاً اگر اخطاریه مخاطب به کاسب محل داده شود این امر از موجبات نقص ابلاغ است و یا مثلاً در مورد اداره دولتی ابلاغ به خدمت گزار اداره صحیح نمیباشد. پس اگر در جلسه رسیدگی متوجه نقص ابلاغ شویم باید دستور زیر را ذیل صورت جلسه نوشته شود:

نظر به اینکه رساندن اخطاریه و اطلاع مخاطب از آن محرز نمی باشد (و یا: نظر به اینکه ابلاغ صحیح انجام نشده است) موجبات رسیـــــــــدگی فراهم نیست لذا مقرراست دفتر وقت رســــیدگی نزدیک تعیین و طرفــــین دعوت شوند ( و به ما‍مورین نیز تذکر داده شود)

 

4-رعایت قانون در تجدید وقت

اگر طرفین در جلسه اوِل رسیدگی حاضر نشوند و اخطاریه به خواهان و یا خوانده بطور صحیح ابلاغ نشده باشد  به خاطر نقص ابلاغ ،رسیدگی مقدور نمی باشد و به این جهت که ابلاغ ایراد دارد وقت رسیدگی تجدید خواهدشد

(به توجه به مفاد 100ق.آ.د.م)

و اگر ابلاغ صحیح انجام نشده باشد باید وقت نزدیک تعیین شود.

 

5-نقص ابلاغ و عدم تعیین جلسه دادرسی

در بعضی موارد نوع نقص به گونه ای است که تا رفع نشود نمیتوان وقت دادرسی مجدد تعیین کرد به عنوان مثال مامور ابلاغ اعلام کرده است  خوانده به آدرس اعلامی شناخته نشده یا در آدرس اعلامی سکونت ندارد در این گونه موارد که خوانده در دادگاه حاضر نشود به علت نقص ابلاغ ، دادگاه نمیتواند به ماهیت دعوی رسیدگی کند ،  و تعیین وقت رسیدگی مجدد نیز ممکن نیست.چون باید ابتدائاً اخطار رفع نقص به خواهان داده شود تا آدرس خوانده را اعلام:  پس زمانی که مامور ابلاغ نوشته است خوانده به آدرس اعلامی شناخته نشد، پس از تنظیم صورت مجلس توسط اعضاء شورا باید در پایان صورت جلسه چنین دستور دهد:

((مقرر است دفتر وقت احتیاطی تعیین و به منظور تعیین اقامتگاه خوانده اخطار رفع نقص برای خواهان صادر، پس از اعاده اخطاریه خواهان و اعلام آدرس نشانی خوانده یا حلول وقت احتیاطی پرونده به نظر برسد))

                                                                                                                           نام-سمت-امضاء

با صدور دستور فوق دو حالت   1- خواهان در مهلت رفع نقص کند وآدرس خوانده را اعلام کند که باید چنین 

                                                  دستور داد: دفتر وقت رسیدگی  تعیین  با ارسال نسخه ثانی دادخواست و ضمائم

 ممکن پیش می آید                       جهت ملاحظه خوانده ، طرفین دعوت شوند.            نام-سمت- امضاء

                                                  2 - خواهان در مهلت تعیین شده ، رفع نقص نکند.                                                                                طبق ماده54 ق.آ.د.م باید اقدام شود                

   6-گواهی لایحه      نکته دیگری که باید هنگام رســـیدگی مد نظر قرار گیرد :گواهی دفتر که آیا تا روز رســـــیدگی از ناحیه طرفـــین      لایحه ای واصل شده است یا خیر ?یعنی به صرف ملاحظه پرونده نمی توان اطمینان خاطر حاصل کرد که لایحه فرستاده نشده است چون ممکن است لایحه به دفتر شورا واصل ولکن در پرونده نباشد.که اگر لایحه ای مثلاً از خوانده واصل شده باشد دیگر حکم غیابی محسوب نمی شود.چون بالاخره خوانده از وقت رسیدگی اطلاع داشته که لایحه ارسال نمود........ و یا ممکن است در لایحه ایرادی مطرح شده باشد  که در روند و تصمیم گیری در رسیدگی مؤثر باشد.

پس توجه به این امر که لایحه ای ارسال شد یا نه ضروری میباشد.

 دادرسی با حضور طرفین

پس از بررسی نکات شش گانه در صورتی که طرفین حاضر شدند و وقت رسیدگی فرا رسید جلسه با حضور اعضاء شورا و طرفین تشکیل میشودو چون جلسه برای رسیدگی به دلایل و شنیدن دفاعیات طرفین است،و نمیشود یک طرفه قصاوت کرد . زیرا در هر پرونده : خواهان ،خوانده ،خواسته ، پشتوانه داریم

خواهان: کسی است که ادعایی بر  دیگری دارد.

خوانده:کسی است که ادعایی علیه او شده است.    

خواسته: چیزی است که خواهان آن را مطالبه می کند،مثلاً مطالبه وجه

پشتوانه: ادعا: مدارک و دلایل طرفین می باشد-چون ادعای بدون مدارک و دلایل از ناحیه هر یک از طرفین ارزشی ندارد.(ماده1258 ق مدنی ملاحظه شود)

 ¬ بنابراین در جلسه دادرسی: اظهارات خواهان وخوانده باید پیرامون دو موضوع باشد:        

       الف:خواسته                                        ب: پشتوانه

 

* اعضاء شورا قبل از تنظیم صورتجلسه دادرسی باید وجود  شرایط و نکات ذیل را در نگارش صورت مجلس لحاظ کنند :

1ـ تاریخ تشکیل جلسه شورا                                          5ـ صاحب لایحه

2ـ پرونده تحت رسیدگی                                              6ـ رؤیت اصول اسناد

3ـ حضور یا عدم حضور طرفین یا یکی از آنها و یا وکلا طرفین         7ـ ذکر خواسته و دلایل خواهان

4ـ وصول یا عدم وصول لایحه از ناحیه طرفین                    8ـ ذکر ایرادات و دفاعیات خوانده

 

* پس از اینکه طرفین حاضر شدند با رعایت شرایط فوق باید بشرح زیر صورتجلسه را تنظیم نماید :

بسمه تعالی

بتاریخ ............ در وقت مقرر  جلسه شورای حل اختلاف .......... به تصدی امضاء کنندگان ذیل تشکیل است و پرونده کلاسه ......... تحت نظر قرار دارد . خواهان وخوانده حضور دارند خواهان اظهار می دارد .......

خوانده در پاسخ اظهار نمود .........

* درصورتی که خواهان حاضر باشد ولی خوانده حضور نداشته باشد و چنانچه نقص ابلاغ نسبت به خوانده وجود داشته باشد صورتجلسه  بدین صورت تنظیم می شود :

بتاریخ ............ در وقت مقرر جلسه شورای حل اختلاف شماره ......... به تصدی امضاء کنندگان ذیل تشکیل است و پرونده کلاسه ........ تحت نظر قرار دارد خواهان حضور دارد . خوانده حضور ندارد با بررسی اوراق ملاحظه گردید نسخه ثانی اخطاریه خوانده اعاده نگردید ، کیفیت ابلاغ به وی معلوم نمی باشد لذا موجبات رسیدگی فراهم نمی باشد مقرر است دفتر وقت رسیدگی مجدد تعیین و طرفین دعوت شوند .

نام ـ سمت ـ امضاء

* درصورتی که نسخه ثانی دادخواست بدون ابلاغ به خوانده از مرجع ابلاغ اعاده شده باشد و یا از ابتداء برای خوانده ارسال نشده باشد به دستور فوق چنین اضافه خواهد شد :

(( ضمنا" نسخه ثانی دادخواست وضمائم جهت ملاحظه خوانده ارسال گردد .))      امضاء ـ اعضاء

* البته دقت شود که : دستور ارسال نسخه ثانی دادخواست و ضمائم در صورتی صادر می شود که برای جلسه اول جهت خوانده ارسال نشده باشد و یا بدون ابلاغ از مرجع ابلاغ اعاده شده باشد .

* ارائه اصول اسناد ، در جلسه دادرسی (( وقت رسیدگی )) :

وظیفه هر یک از طرفین است که در جلسه اول دادرسی اصول اسناد خود را حاضر نماید اعم از اینکه شخصا" یا به وسیله نماینده این وظیفه را انجام دهند . پس اگر خواهان حاضر نشود ولی برای ارائه اصول اسناد نماینده معرفی کند ، باید نماینده او پذیرفته شود که در این صورت بدین شرح صورتجلسه می شود :

خواهان حضور ندارد و لکن از طرف ایشان آقای ............ به موجب لایحه شماره ........ بعنوان نماینده وی برای ارائه اصول اسناد معرفی وحضور دارد . نماینده خواهان اصول اسناد را ارائه و مسترد نموده است .

(( ونماینده ای  که برای ارائه اصول اسناد معرفی می شود لازم نیست وکیل دادگستری باشد زیرا ارائه اصول اسناد دفاع محسوب نمی شود تا مستلزم داشتن پرونده وکالت باشد .))

 

عدم حضور طرفین در جلسه دادرسی ((رسیدگی )) :

اگر هیچ یک از طرفین در جلسه اول دادرسی حاضر نشوند و دلایل ومدارک پرونده به نحوی باشد که امکان صدور حکم فراهم نباشد ونیاز به اخذ توضیحاتی از خواهان یا خوانده باشد باید ابتدا جهت ادای توضیح احضار شوند ودرصورت عدم حضور با توجه به مفاد ماده 95 ق.آ.د.م قرار ابطال دادخواست صادر شود .

*تامین خواسته

تامین خواسته یعنی توقیف مالی که دسترسی خواهان به خوانده را تضمین می کند و موضوع آن میتواند وجه یا مال معین باشد. تامین خواسته از اموری است که باید سریعاً در مورد آن تصمیم گرفته شود (م108 ق.آ.د.م)

اگر در خواست مشمول بند ((الف)) یا ((ب)) یا((ج)) ماده 108 باشد احتیاجی به پرداخت خسارات احتمالی     نمی باشد .

باید توجه داشت که:

  1- در زمان رؤیت پرونده دقت شود میزان آنچه که شخص قصد توقیف آن  را دارد، معین باشد ودر صورتی که خواهان تقاضای توقیف اصل مالی را دارد باید آن مال، عین معین باشد.(م113ق.آ.د.م)              

 2- دقت شود: آنچه را که خواهان تقاضای توقیف آن را میکند، موعد تادیه آن مال یا تسلیم آن را فرا رسیده باشد.پس اگر زمان تادیه یا تسلیم نرسیده باشد جز در مورد ماده 114(ق.آ.د.م) نمیتوان قرار تامین خواسته صادر کرد.

3- برای رسیدگی به درخواست تامین خواسته نیازی به دعوت خوانده نمی باشد(م 115)

4-درخواست تامین باید مرتبط با دعوی اصلی باشد.

*خسارات احتمالی و مهلت پرداخت آن:

وقتی که درخواست تامین خواسته موضوع بند (د) م 108 باشد و یا اینکه مستند درخواست سند عادی باشد و یا اینکه خواهان اصلاً سندی نداشته باشدو به استناد گواهی گواهان درخواست نموده باشد باید با اخذ خسارات احتمالی قرار صادر شود. و مهلت پرداخت باید متناسب با میزان خسارات احتمالی باشدو خسارت احتمالی باید وجه نقد باشد. ( با توجه به مفاد بند (دال) م108 .ق.آ.د.م

*عدم پرداخت خسارت احتمالی

اگر خواهان در مهلت معین شده خسارت احتمالی را نپردازد و یا این که خارج از مهلت بپردازد باید قرار رد      در خواست او را صادر و به شرح زیر صورت جلسه می شود:

بسمه تعالی:

به تاریخ .............در وقت فوق العاده پرونده کلاسه ............ تحت نظر قرار دارد ملاحظه میشود حسب دستور مورخ .......... به خواهان ابلاغ گردید که خسارات احتمالی را تادیه نماید لکن اقدام ننموده است لذا ختم رسیدگی را اعلام وبه شرح زیر مبادرت به صدور قرار می نماید:

قرار قاضی شورا:در خصوص درخواست خواهان آقای........ به طرفیت خوانده آقای....... مبنی بر صدور قرار تامین خواسته به مبلغ........ ریال نظر به اینکه خواهان در مهلت تعیین شده از طرف دادگاه خسارات احتمالی را تادیه ننموده است

لذا دادگاه به استناد ماده 108 و موارد 115 و 119و 442 و 449 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد درخواست خواهان را صادر و اعلام می نماید .قرار صادره قطعی است.

 اعتراض به قرار تامین:

با توجه به مفاد م116ق.آ.د.م خوانده حق دارد ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ قرار تامین به آن اعتراض کند. در این خصوص باید گفت که اولاً: اعتراض به قرار تامین نیاز به دادخواست ندارد ثانیاً: هزینه دادرسی نیز از معترض اخذ نمیشود و پس از وصول اعتراض چنین دستور داده میشود: دفتر ثبت ضم پرونده و بنظر برسد.

                                                                   رئیس شورای حل اختلاف ................

 و پس از وصول پرونده دلایل معترض بررسی میشود مثلاًاگر موضوع چک باشد و اصل چک را خوانده ارائه نماید و تشخیص داده شود که اعتراض خوانده وارد میباشد صورت جلسه و پس از نوشتن مقدمه بشرح زیر دستور داده میشود: نظر به اینکه وجود لاشه چک در دست خوانده دلیل پرداخت وجه آن به خواهان قرار تامین خواسته میباشد  لذا اعتراض خوانده مورد پذیرش واقع و شورا به استناد ماده 116 قانون آئین دادرسی مدنی قرارتامین خواسته  شماره ......... را الغا می نماید. مقرر است دفتر مراتب به اجراء اعلام تا چنانچه مالی توقیف شده آزاد گردد.       (( قاضی شورای حل اختلاف شماره......))             

اما اگر اعتراض خوانده  موجه تشخیص داده نشود به شرح زیر دستور صادر میشود:

نظر به اینکه خوانده دلیل و مدرکی که لغو قرارتامین خواسته شماره ........... را ایجــــــاب نماید، ارائه نکرده لذا اعتراض او رد می گردد.                                        ((قاضی شورای حل اختلاف شماره ...........))

  تعیین تکلیف خسارت احتمالی:

اگر پس از صدورقرار تامین  خواسته ، در اصل دعوی نیز حکم به نفع خواهان صادر شده و قطعی شده باشد پس از تقاضای خواهان مبنی بر استرداد خسارات احتمالی که سپرده است دســــــتور به شرح زیر صادر می شود :

دفتر ثبت ضم پرونده سپرده خسارات احتمالی با اخذ رسید کتبی به خواهان مسترد شود.  

 

 بی حقی خواهان پس از صدور قرار تامین خواسته :

با توجه به مفاد ماده 120 ق.آ د.م خوانده ظرف مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ حکم قطعی به بی حقی خواهان میتواند خساراتی که به او وارد شده مطالبه کند و چنانچه ظرف این بیست روز خسارات را مطالبه نکند،‌خسارات احتمالی به خواهان برگردانده میشود .

 مطالبه خسارات وارده به خوانده نیاز به دادخواست ندارد بلکه با تقدیم لایحه کفایت می کند . و اگرخوانده درخواست خسارات وارده به خویش را به موقع درخواست نمود چنین دستور داده میشود ‍‍] دفتر ثبت وضم سابقه، پرونده ثبت مجدد ، وقت احتیاطی تعییین، مفاد تقاضای خوانده به خواهان ابلاغ تا چنانچه پاسخی دارد ظرف ده روز اعلام دارد با حلول وقت یا اعاده اخطاریه و پاسخ خواهان پرونده بنظر رسد.]  پس از حلول وقت احتیاطی و اعاده اخطاریه یا پاسخ خواهان ، بر اساس دلایل و مدارک خوانده (زیان دیده)‌ و عنداللزوم با کارشناسی لازم رای مقتضی صادر می شود . رای صادره قطعی است.

*بدانید که :

1- ماده120 ق.آ .د.م در مورد بند [د] م 108 باشد.

2- اگر طبق نظر کارشناسی خسارات وارده به خوانده بیش از میزان سپرده بوده نسبت به مازاد باید زیان دیده دادخواست مطالبه آن را بدهد چون ماده 120 اشاره دارد به وجهی که به عنوان خسارات سپرده شد.

 

                                      1- قرار تامین خواسته اجرا شده باشد.

                                          2- حکم دادگاه علیه خواهان صادر شده باشد. ( بی حقی خواهان )

                                                   3 - حکم صادره قطعی شده باشد.

شرایط صدور حکم به             4- خوانده ظرف مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ حکم قطعی در خواست

پرداخت خسارات خوانده      پرداخت خسارات را کرده باشد.

                               5- مفاد درخواست خوانده مبنی بر مطالبه خسارات به خواهان ابلاغ شده باشد. 

                                                      6- دلیل کافی مبنی بر ورود خسارات ارائه شده باشد.

 

    رسیدگی به دلایل:

دلیل در لغت به معنای راهنما و رهبر آمده است و ادعای بدون دلیل و مدرک قابل حمایت نیست و ادعایی در محکمه پذیرفته میشود که دارای دلیل و مدرک کافی باشد و مهمترین وسیله برای رسیدگی ماهوی و صدور حکم در ماهیت به نفع مدعی، وجود دلیل و مدرک است که وسیله کشف واقع می گردد.

 

 

                                      1- اقرار

                                       2-اسناد کتبی

 دلایل اثبات                    3- شهادت(م1258 ق مدنی)

      دعوی                        4- امارات

                                        5- قسم

 

 اقرار:

یکی از دلایل اثبات دعوی، اقرار است (( البته در امور کیفری صحت اقرار باید به وسیله اوضاع و احوال و قرائن و امارات موجود ، در پرونده تایید شود))

اقرار: اخبار به حقی است به نفع دیگری و به ضرر خود: پس اگر مفاد اظهار شخصی به نفع خود و به ضرر دیگری باشد این اظهار، ادعا نامیده میشود.

    اقرار به اعتبار محل وقوع بر دو قسم است:     1- اقرار در دادگاه(شورای حل اختلاف)

                                                                            2- اقراردر خارج از دادگاه( خارج از شورای حل اختلاف)   

اگر اقرار در ضمن دادخواست یا در ضمن یکی از لوایح که به دادگاه (شورای حل اختلاف) تقدیم میشود یا حین مذاکره در شورای حل اختلاف به عمل آید اقرار در دادگاه (شورای حل اختلاف) محسوب میشود (م 203 ق.آ.د.م)

و یکی از آثار مهم اقرار در دادگاه (شورای حل اختلاف) آن است که اگر حکمی به استناد این اقرار صادر شود حکم صادره قطعی است

 گواهی گواهان

هر دعوایی به وسیله بینه قابل اثبات است. در ماده 230 ق.آ.د.م  مصادیق آنرا بیان کرد و خواهان میتواند از شهود به عنوان بینه استفاده نماید در دعاوی غیر مالی نیزدعوی بوسیله گواهی دو مرد عادل قابل اثبات است.

در دعاوی مالی به گواهی دو نفر مرد و یا یک مرد و دو زن دعوا قابل اثبات است در این دعاوی اگر خواهان فقط یک شاهد مرد یا دو شاهد زن داشته باشد باید یک قسم هم اقامه نماید. چنانچه وضعیت دعوی به گونه ای باشد که شهادت شهود در آن مؤثر باشد: یعنی برای اثبات امری به شاهد استناد شده که آن امر در دعوی مؤثر است. بعد از اینکه اظهارات طرفین را نوشتیم در پایان صورت جلسه به شرح زیر قرار صادر می کنیم:                 

قرار شورا:  نظر به اینکه آقای .........برای اثبات ادعای خود مبنی بر ......... به گواهی گواه متمسک شده است و گواهی گواه در دعوی مؤثر است  لذا قرار استماع شهادت شهود را صادر و اعلام می دارد. مقرر است دفتر وقت رسیدگی تعیین و طرفین دعوت و در اخطاریه آقای........... ((که به گواهی گواهان استناد کرد)) قید شود گواهان خود را در روز رسیدگی حاضر نماید‍‍] با توجه به مفاد 232 ق.آ.د.م ‍[ چنانچه خواهان یا خوانده از شورا تقاضا نمایند که شهود آنها را رأ ساً دعوت نمایند باید به آنها اعلام کرد که آدرس شهود را اعلام و ذیل قرار صادره قید شود ::مقرر است دفتر وقت رسیدگی برای استماع شهادت تعیین طرفین دعوت ، و گواهان معرفی شده نیز به آدرس اعلامی دعوت شوند.

 تذکر به گواه:

قبل از اینکه از گواه تحقیق شود با توجه به مفاد ماده 236  ق.آ.د.م سه موضوع به گواه تذکر داده شود:   

 

         1- حرمت گواهی کذب

        2- مسؤلیت گواهی کذب

        3- مجازات کیفری کذب که در م 650 قانون مجازات اسلامی می باشد.و اگر به شهادت شاهد به عنوان دلیل شرعی استناد شود شاهد باید دارای شرایطی که در ماده 155 قانون آئین دادرسی کیفری ذکر شد، باشد.

 سوگند:

از جمله ادله اثــــــبات دعوا سوگــــــند است  که به درخواست متقاضی در، دادرسی از آن استفاده می شود                                  (م 270 ق.آ.د.م) پس ، زمان استفاده از سوگند زمانی است که دلیل و مدرکی در پرونده نباشد چنانچه ماده 272 ق.آ.د.م   اشاره به آن دارد. بدون درخواست متقاضی نمی توان منکر را قسم داد.

 موضوعاتی که به قسم قابل اثبات است در م  271 ق.آ.د.م بیان شد که عبارتند از:

نکاح، طلاق... کلیه دعاوی مالی، وصیت که فاقد دلایل و مدارک  معتبر باشد با سوگند شرعی ......میتواند مدرک و مستند صـــــدور حکم قرار گیرد.

وبا توجه به مفاد ماده 27 ق.‌آ.د.م برگزاری مراسم سوگند حتماً باید مسبوق به صدور قرار اتــــیان  سوگنـــــد باشد .و در قرار اتیان سوگند باید موضوع سوگند و شخصی که موظف به سوگند است باید تعیین شود و به شرح زیر قراراتیان سوگند صادرمی شود: نظر به اینکه موضوع دعـــوی از اموری است که به سوگـــــــند قابل اثبات است و خواهان پس از انکار خوانده ، تقاضای سوگند خوانده را نموده است لذا شورا مستنداً به ماده 270و 271 ق.آ.د.م قراراتیان سوگند را صادر تا خوانده درمورد ......سوگند یاد نماید.  و مراتب به خوانده ابلاغ شد و نامبرده اظهار داشت حاضرم سوگند یاد کنم .پس از اعلام آمادگی منکر برای سوگند از وی خواسته می شود که سوگند یاد نماید در صورت اتیــــــــان  سوگند مراتب صورت جلسه و دعــــوی خواهان با توجه به اینکه مدرک و دلیل ارئه ننمود وخوانده نیز سوگــــــند یاد نمود دعوی خواهان رد می شود.و چنانچه از ادای سوگـــــــــــند امتناع ورزید و در عین حال آنرا به خواهان رد نکند مطابق ماده 274 قانون آئین دادرسی مدنی عمل میشود.

چنانچه قرار اتیان سوگند صادر شود و طرفین در جلسه رسیدگی حضور نداشته باشند وقت رسیدگی برای اتیــــان سوگند تعیین می شود.( با توجه به ماده 287 ق.آ.د.م)

  معاینه محل و تحقیق محلی:

از جمله دلایلی که در اثبات دعوی موثر میباشد معاینه و تحقیق محلی است، معاینه و تحقیق محلی قبل از جلسه اول رسیدگی جایز نیست . در صورتی که در دادخواست یا در جلسه دادگاه به معاینه محل یا تحقیق محلی استناد و در جلسه اول دادرسی بعد از شنیدن و نوشتن اظهارات طرفین ، درخواست مورد پذیرش اعضای شورا واقع شود از این دو قرار استفاده می شود.

 صدور قرار معاینه محل: ( با توجه به ماده 248 ق.آ.د.م)

این قرار باید به شرح زیر صادر شود:

با توجه به اینکه بازدید از محل و ملاحظه حقیقت موجود در محل مورد اختلاف معاینه را ایجاب می کند. لذا شورا قرار معاینه محل را صادر و اعلام می نماید تا عضو محترم مجری قرار با مراجعه به  محل مشاهدات خود را در صورت جلسه منعکس و نتیجه را گزارش نماید. مقرراست دفتر وقت رسیدگی معاینه محل تعیین و طرفین دعوت در اخطاریه خواهان قید شود وسیله اجرای قرار را تامین نماید.                         ((رئیس شورای حل اختلاف......))

 البته اگر قرار معاینه محل به درخواست خوانده باشد . وسیبه اجرای قرار به عهده خوانده می باشد.

 صدور قرار تحقیق محلی:

این قرار زمانی صادر میشود که استفاده از اطلاعات اهل محل مؤثر در اثبات ادعا تشخیص گردد و مراجعه به محل لازم باشد ، صادر می شود      (با عنایت به ماده 249 ق.ا.د.م)

و به شرح زیر صادر میشود:

با توجه به اینکه استعلام از مطلعین و همسایگان و مجاورین ملک مود نزاع می تواند در کشف حقیقت مؤثر باشد. لذا شورا قرار تحقیق محلی صادر و اعلام مینماید . تا عضو محترم مجری قرار با مراجعه به محل از همسایگان ، مجاورین یا مطلعین پیرامون موضوع........... تحقیق و از گواهان طرفین تحـــقیق و نتیجه را کتباً گزارش نماید

مقرر است دفتر وقت اجرای تحقیق محلی تعیین طرفین دعوت ، در اخطاریه آنها قید چنانچه گواه دارند در محل حاضر نمایند و ضمناً در اخطاریه خواهان قید که وسیله اجراء قرار را فراهم نماید  رئیس شورای حل اختلاف.....عضو...   

و اگر تحقیق محلی به تقاضای خوانده صادر شد وسیله اجرا قرار به عهده وی می باشد.صدور توأمان قرار معاینه و تحقیق محلی:

در بعضی موارد می توان قرار معاینه و تحقیق محلی را توأمان صادر کرد: مثلاً اگر خواسته مطالبه خسارت تخریب باشد : از این جهت که تخریب واقع شده یا نه قرار معاینه محل و از این جهت که چه کسی تخریب کرده است قرار تحقیق محلی صادر میشود  

  متن قرار توأمان معاینه و تحقیق محلی:

با توجه به اینکه بازدید از محل و ملاحظه حقیقت موجود و استعلام از مطلعین و مجاورین مــلک مورد اختـــــلاف       می تواند در کشف واقع مؤثر باشد لذا شورا قرار توأمان معاینه و تحقیق محلی را صادر و اعلام مینماید.تا عضو محترم مجری قرار با مراجعه به محل با حضور طرفین ، مشـــــــاهدات خود را صورت جلسه و از همســـــایگان ومجاورین و مطلعین          پیرامون موضوع .....( تخریب) پرسش و مراتب را نیز صورت مجلس و  از گواهان طرفین تحقیق و نتیجه را کتباً گزارش نماید .مقرر است دفتر وقت اجرای قرار های معاینه و تحقیــــــق محلی را تعیین و طرفین دعوت در اخطاریه آنها قیدکه چنانچه گواه دارند در محل حاضر نمایندو در اخطاریه خواهان نیز قید شود که وسیله اجراء قرارها را فراهم نماید

نکته:

1-اگر قرار به تشخیص شورا باشد وظیفه خوهان است که وسیله اجرای قرار را فراهم نماید و خوانده در این خصوص وظیفه ای ندارد.

2-ضمانت اجرای عدم تهیه وسیله اجرای قرار با توجه به مفاد ماده256 ق.ا.د.م صدور قرار ابطال دادخواست خواهان میباشد . اگر بدون انجام قرار نتوان رای صادر کرد.

3 - اگر وسیله اجرای قرار فراهم شد و طرفین در وقت مقرر حاضر شدند بشرح زیر صورت جلسه و اقدام میشود:

بتاریخ........در وقت مقرر پرونده کلاسه.........تحت نظر قرار دارد خواهان وخوانده حضور دارند . نظر به اینکه جلسه امروز ، عزیمـــــت به محل اجرای قرار می باشد و وســـیله اجرای قرار را خواهان فراهم نموده و آقای.....

عضو شورای حل اختــلاف بعنوان عضو مجری قرار........ تعیین در معیــــت طرفین در محل حاضر و حسب قرار مورخه ...... نسبت به انجام قرار اقدام و نتیجه را گزارش نماید .      رئیس شورای حل اختلاف..........

و عضو مجری قرار باید چنین صورت جلسه نماید:

  در تاریخ ........حسب دستور.......... پرونده کلاسه.......شعبه .........اینــــجانب عضو شورای حل اختلاف .....     با وسیله نقلیه که آقای  .......فراهم نموده در معیت طرفین به محـــل مراجعه و مشــــــــــاهدات به شرح زیر     می باشد............

و پس از وصول گزارش چنانچه پرونده آماده رای باشد و طی شرحی بنظر قاضی شورا میرسد جهت صدور رای......................... و اگر آماده صدور رای نباشد دستور بعدی صادر می شود.

 

عدم تهیه وسیله اجرای قرار :

اگر قرار معاینه یا تحقیق محلی به تشخیص دادگاه (شورای حل اختلاف) صادر شود وخواهان وسیله اجرای قرار را فراهم نکند و به طریق دیگری وسیله نیز تهیه نشود قرار ابطال دادخواست صادر می شود

 نمونه قرار ابطال دادخواست بلحاظ عدم تهیه وسیله اجرای قرار :

درخصوص دعوی خواهان ................ بطرفیت خوانده ............. به خواسته ................... نظر به اینکه در تاریخ ............. قرار معاینه محل یا تحقیق محلی صادر وخواهان علیرغم اطلاع وابلاغ اخطاریه وعدم اعلام عذر موجه وسیله اجرای قرار را فراهم ننموده است . لذا به استناد ماده 256 ـ ق . آ . د . م قرار ابطال دادخواست خواهان صادر واعلام قرار صادره ظرف مهلت بیست روز قابل اعتراض در محاکم عمومی شهرستان ........... می باشد .                         قاضی شورا ............ امضاء

رسیدگی به ایرادات :

ایراد : درلغت یعنی : بهانه گیری ، اعتراض کردن ، وارد آمدن ...

و در اصطلاح حقوقی : بیانی است که متضمن نوعی اشکال به دعوا و دادگاه است .

نکته : تا زمانی که در مورد این اشکال تصمیمی گرفته نشود نباید وارد رسیدگی ماهوی شد .

ایراداتی که خوانده می تواند مطرح نماید عبارتند از :

1- ایراد به بهای خواسته                                            2-ایراد به اسناد خواهان (انکار و تردید)

3-ایراد به صلاحیت محکمه(شورا)                                4-ایراد به عدم اهلیت

5- ایراد عدم توجه دعوی                                           6- ابراد عدم سمت نماینده

7- ایراد  امر  محکوم بها                                            8-ایراد عدم تاثیر دعوی

9-ایراد نا مشروع بدون دعوی                                      10-ایراد جزمی نبودن دعوی

11- ایراد بی نفعی خواهان                                        12- ایراد دعوی خارج از مهلت

13- ایراد رد دادرسی( اعضا شورا و قاضی شورا)      

— ایرادات خوانده :

ایرادات خوانده بیشتر مربوط به شکل دعوی است واز حقوق خوانده است وقانون این اجازه رابه خوانده داده است که حتی به دادگاه ( شورا) وقاضی شورا واعضاء شورا ایراد کند .( م 88 ق.آ.د.م )

الف) ایراد به بهای خواسته :

چون از وظایف خواهان چنانچه قبلا" توضیح داده شد تقویم بهای خواسته است ویکی از اثرات آن این است که اگر تا مبلغ پنجاه میلیون ریال باشد در صلاحیت شورا و بیش از آن در صلاحیت دادگاه می باشد .

فلذا اگر بهاء واقعی آن تقویم نشود خوانده حق دارد تا اولین جلسه دادرسی به تقویم خواسته توسط خواهان ایراد کند (( بند 4 ماده 62 ق . آ . د . م )) – البته باید توجه داشت که ایراد موثر باشد مثلا" خواهان خواسته خود را که الزام خوانده به انتقال رسمی سند یک باب منزل بوده تقدیم وبهاء آن را چهل میلیون ریال اعلام نموده است ولکن خوانده ایراد می کند که ارزش منزل بیش از پنجاه میلیون ریال می باشد که در صلاحیت شورا نمی باشد .(دقت به مفاد م 63 ق.آ.د.م)

اگر ایراد خوانده به بهای خواسته در مراحل بعدی موثر نباشد ایراد او رد می شود .

و اگر ایراد خوانده به بهای خواسته در مراحل بعدی موثر باشد بررسی می شود وبشرح زیر قرار ارجاع امر به کارشناسی صادر می شود :

(( نمونه قرار ارجاع امر به کارشناسی جهت تعیین بهای خواسته پس از ایراد خوانده ))

با توجه به اینکه خوانده به بهای خواسته ایراد نموده است وایراد وی در در مراحل بعدی موثر است لذا دادگاه ( شورای حل اختلاف) قرار ارجاع امر به کارشناسی صادر و اعلام می دارد تا کارشناس منتخب با مطالعه پرونده وبازدید از محل وملک مورد نزاع ( مال مورد نزاع) ارزش آن را تعیین و ظرف ........ روز کتبا" اعلام نماید .

وبه همین منظور از بین آقایان 1- ......... 2ـ .......... 3ـ ............. استقراع و آقای ................

با قید قرعه با دستمزد ........ ریال انتخاب وضمنا" هزینه کارشناس به عهده خوانده می باشد که ایراد نموده است.

مقرر است دفتر وقت احتیاطی تعیین ومفاد قرار به طرفین و کارشناس ابلاغ و به خوانده اعلام که هزینه کارشناسی را تودیع وفیش مربوطه را ارائه نماید .

ب) ایراد خوانده نسبت به اسناد خواهان

یعنی آنها را مورد تردید وانکار قرار دهد :

خواهان وخوانده باید اصول اسناد خود را در جلسه دادرسی حاضر نماید .

چنانچه خواهان علی رغم اطلاع از وقت رسیدگی در جلسه حاضر نشود و اصول اسناد را توسط نماینده خویش ارسال ننماید و خوانده به موجب لایحه ای که قبلاً فرستاده و یا در جلسه رسیدگی نسبت به مستندات خواهان ایراد کند و سند هم عادی باشد و تنها دلیل خواهان سند عادی باشد که مورد ایراد خوانده قرار گرفته در اینجا بدون ورود در ماهیت دعوی جلسه رسیدگی را خاتمه و قرار ابطال دادخواست خواهان صادر می شود،

 و اگر خواهان علاوه بر سند عادی دلیل دیگری داشته به آن دلیل رسیدگی میشود .

پس اگر سند عادی مستند دعوی خواهان مورد ایراد خوانده قرار گرفت و خواهان اصل آن را ارائه ننمود ازعداد دلایل وی خارج می شود .

نمونه قرار ابطال دادخواست خواهان در صورتی که مستند دعوی وی فقط سند عادی باشد که مورد ایراد خوانده قرار گرفته و اصل آن را ارائه ننموده باشد (که پس از اعلام ختم رسیدگی صادر میشود)

شورا پس از ملاحظه اوراق و محتویات پرونده ختم رسیدگی را اعلام و به شرح زیر مبادرت به صدور رای مینماید:

رای قاضی شورا

در خصوص دادخواست دعوی خواهان ............بطرفیت خوانده ...........به خواسته ...........با توجه به اینکه مستند دعوی خواهان یک فقره سند عادی مورخه ......... میباشد که خواهان اصل آن را جهت ملاحظه دادگاه در جلسه اول دادرسی حاضر ننموده است و سند مذکور مورد انکار خوانده قرار گرفته و دادخواست خواهان متکی به سند مورد ایراد است لذا مستنداً به ماده 96 قانون آئین دادرسی مدنی قرار ابطال دادخواست خواهان را صادر و اعلام میدارد قرار صادره ظرف مهلت بیست روز قابل اعتراض در دادگاه های عمومی و انقلاب شهرستان ........می باشد.     (امضا قاضی شورا)    

 اگر خواهان اصول اسناد را شخصاً یا توسط نماینده حاضر ننماید و خوانده نیز در جلسه دادرسی حاضر نشود و یا در صورت حضور به مستندات خواهان ایراد نکند . در اینجا براساس مدارک پیوست دادخواست رسیدگی را ادامه داده و اگر پرونده آماده رای باشد رای صادر میشود .    

 

نمونه اخطار رفع نواقص

نام :

محل اقامت شهر:

نام خانوادگی :

خیابان:

نام پدر:

کوچه :

شغل:

خانه :

محل حضور شعبه                                                              شورای حل اختلاف

دادخواست شما                                                                  به طرفیت      

از جهات ذیل

ناقص است در ظرف 10 روزاز تاریخ رویت این ورقه دادخواست را تکمیل والا دادخواست رد خواهد شد.

                                                                                            دفتر شعبه                                                 شورای حل اختلاف

                    نام ماور ابلاغ ورقه                                                                              محل گواهی ماور

                       تاریخ تبلیغ                                                                                  محل تصدیق شاهد

                 

 اخطاریه دعوت به رسیدگی:

 برگی رسمی است که برای یاداوری کردن یک یا چند مطلب یا به منظور دعوت اصحاب دعوی به دادرسی از سوی دفتر شعبه شورای حل اختلاف صادر میشود . در اخطاریه نام و نام خانودگی ، نام پدر، شغل و تاریخ ( روز ، ماه ، سال) حضور ، محل حضور و نشانی دقیق مخاطب اخطاریه قید میشود و اگر جلسه به منظور اخذ توضیح از خواهان یا تهیه وسیله اجرای قرار باشد نتیجه عدم حضور نیز باید قید شود . همچنین در گوشه سمت راست بالای اخطاریه ، شماره پرونده درج می گردد تا امکان سریع به پرونده فراهم گردد . اخطاریه در 2 برگ صادر می شود که یک نسخه پس از ابلاغ به مخاطب یا سایر اشخاص مورد نظر مقنن و اخذ رسید به دادگاه اعاده و نسخه اصلی تحویل او می شود . اخطاریه به امضا متصدی  امور دفتری که تنظیم کننده آن است خواهد رسید.

 

اخطاریه رفع نقص:

این برگ نوعی از اخطاریه است که از ناحیه مدیر دفتر شــــورای حل اختلاف صادر و به موجب آن از خواهان یا وکیل او خواسته میشود که نسبت به رفع نواقص موجود در پرونده (که در متن اخطاریه به آن اشاره میشود) ظرف مهلت قـــانونی (ده روز) اقدام نماید . موارد صدور اخطار رفع نقص در مواد 54، 66 ناظر به مواد 51 و 53 و ماده 345 و 383 قانــــون آئــین دادرسی مدنی حسب مورد،بیان گردیده است. ضمانت اجرای رفع نقص از ناحیه خواهان در مهلت قــــانونی در مرحله بدوی ، صـــــدور قرار رد دادخواست توسط مـــدیر دفتر ، در مرحله تجدید نظر خواهی و فرجام خواهی ، صدور قــرار رد تجدید نظر و فرجام توسط قاضی شورا می باشد.
  

 


 

وظایف مدیران دفتردادگاهها

مدیر دفتر نسبت به سایر کامندان اداری مستقر در دفاتر دادگاهها عمومی وظایف سنگینی دارند .  وظیفه مدیر دفتر دادگاه با وصول دادخواست در محاکم حقوقی  وبا وصول کیفر خواست در محاکم جزایی شروع می گردد از جمله مواردی که مدیر دفتر انجام وظیف می نماید در مواد مختلف آیین دادرسی در امور مدنی  مشخص شده است.

الف ) وظایف مدیر دفتر دادگاه در قبال دادخواست کامل ( بدون نقص و ایراد )

 در ماده 48 قانون آیین دادرسی در امور مدنی مقرر نموده است « شروع رسیدگی در دادگاه مستلزم تقدیم دادخواست می باشد  دادخواست به دفتر دادگاه صالح و در نقاطی که دادگاه دارای شعب متعدد باشد به دفتر شعبه اول تسلیم میشود. »

مطابق ماده 49 قانون مذکور  مدیر دفتر دادگاه پس از وصول  دادخواست نسبت به ثبت فوری دادخواست و دادن رسید با قید تسلیم به روز ، ماه ، سال. اقدام می نماید تاریخ رسید دادخواست به دفتر تاریخ اقامه دعوا محسوب می گردد.  ذکر تاریخ دارای اهمیت خاص  دارد .  با عنایت به  ماده 51  قانون آ.د.م دادخواشت به شرح مقرر در آن ماده دارای شرایطو ضوابط خاص می باشد مدیر دفتر با رعایت حکم ماده فوق در دادخواست وصول شده اقدام و در صورت تکمیل بودن آن و نداشتن نواقص  مطابق ماده 64  همان قانون جهت صدور دستور در اختیار دادرس  دادگاه قرار می دهد و طبق دستور صادره  اقدام می نماید اهم وظایف مدیر دفتر دادگاه به شرح ذیل می باشد.

1ـ تعیین وقت رسیدگی ساعت و روز ، ماه و سال به طوریکه فاصله ابلاغ و روز جلسه کمتر از پنج روز نباشد .

2ـ صدور دستور ابلاغ وقت رسیدگی به طرفین و ارسال نسخه ثانی دادخواست و ضمایم به خوانده

3ـ ابلاغ موارد نقض اعلامی از ناحیه دادگاه به خواهان و درخواست رفع آنها ظرف 10 روز از تاریخ ابلاغ

4ـ بایگانی نمودن یک نسخه از دادخواست و ضمایم آن در پرونده و ارسال نسخه دیگر با ضمایم و اخطاریه دعوت به جلسه رسیدگی خوانده جهت ابلاغ به وی از طریق دایره اجراییات توسط مأموران ابلاغ

5ـ ابلاغ اوراق قضایی از طریق نشر آگهی در روزنامه کثیرالانتشار  در خصوص خوانده مجهول المکان

 

ب ) وظایف مدیر دفتر دادگاه در قبال دادخواست ناقص: 

در صورتی که دادخواست ناقص  باشد  در این رابطه دادخواست ناقص از طرف مدیر دفتر پذرفته میشود لیکن  طبق دستور مقرر در مواد 53- 54- 55 – 56   عمل می نماید.

یکی از تکالیف مهم مدیر دفتر دادگاه قرار رد دادخواست می باشد  در این رابطه  موضوع حکم  مواد  53 و 54و 55 و 56 و 66 قانون آ.د.م.  لحاظ شده است  مطابق دستور  مواد فوق الذکر ، دفتر دادگاه در صورت عدم اقدام خواهان به تکمیل پرونده یا عدم پرداخت هزینه انتشار آگهی مبادرت به صدور قرار رد دادخواست خواهد شد.

مواردی که موجب صدور رد دادخواست  توسط مدیر دفتر  و در غیاب ایشان توسط جانشین وی صادر می گردد  به شرح ذیل می باشد.

1ـ در صورتی که به دادخواست و پیوست های آن برابر قانون تمبر الصاق نشده باشد .

2ـ عدم قید نام و نام خانوادگی ، اقامتگاه و شغل خوانده

3ـ عدم تعیین خواسته و بهای آن مگر آنکه تعیین بها ممکن نبود، یا خواسته عالی نباشد .

4ـ عدم قید تعهدات و جهاتی که به موجب آن خواهان خود را مستحق مطالبه می داند به طوری که مقصود واضح و روشن باشد

5ـ عدم قید آنچه که خواهان از دادگاه دارد .

6ـ عدم ذکر ادله و وسایلی که خواهان برای اثبات ادعای خود از اسناد و نوشتجات و ... دارد اگر دلیل ، گواه باشد خواهان باید اسامی و مشخصات و محل اقامتگاه آن را به طور صحیح معین کند .

7ـ عدم تادیه هزینه انتشار آگهی ظرف یکماه از تاریخ ابلاغ اخطاریه دفتر یا از تاریخ ابلاغ رد اعسار .

8ـ هر گاه در دادخواست ، خواهان و محل اقامت او معلوم نباشد .

چنانچه یکی از نقص های مذکور توسط خواهان تکمیل نگردد مدیر دفتر دادگاه  ودر غیاب مدیر  جانشین وی مبادرت به  قراررد دادخواست به خواهان اباغ می گردد و خواهان در صورت داشتن اعتراض ظرف مدت 10 روز از تاریخ ابلاغ اعتارض خود را تسلیم و  نسبت به اعتراض خواهان در همان شعبه توسط ریاست محترم دادگاه رسیدگی می گردد رای دادگاه قطعی می باشد.

 

*وظایف وتکالیف مدیران دفتر دادگاهها :

مدیر دفتر نسبت به سایر کامندان اداری مستقر در دفاتر دادگاهها عمومی وظایف سنگینی دارند .  وظیفه مدیر دفتر دادگاه با وصول دادخواست در محاکم حقوقی  وبا وصول کیفر خواست در محاکم جزایی شروع می گردد از جمله مواردی که مدیر دفتر انجام وظیف می نماید در مواد مختلف آیین دادرسی در امور مدنی  مشخص شده است.

الف ) وظایف مدیر دفتر دادگاه در قبال دادخواست کامل ( بدون نقص و ایراد )

 در ماده 48 قانون آیین دادرسی در امور مدنی مقرر نموده است « شروع رسیدگی در دادگاه مستلزم تقدیم دادخواست می باشد  دادخواست به دفتر دادگاه صالح و در نقاطی که دادگاه دارای شعب متعدد باشد به دفتر شعبه اول تسلیم میشود. »

مطابق ماده 49 قانون مذکور  مدیر دفتر دادگاه پس از وصول  دادخواست نسبت به ثبت فوری دادخواست و دادن رسید با قید تسلیم به روز ، ماه ، سال. اقدام می نماید تاریخ رسید دادخواست به دفتر تاریخ اقامه دعوا محسوب می گردد.  ذکر تاریخ دارای اهمیت خاص  دارد .  با عنایت به  ماده 51  قانون آ.د.م دادخواشت به شرح مقرر در آن ماده دارای شرایطو ضوابط خاص می باشد مدیر دفتر با رعایت حکم ماده فوق در دادخواست وصول شده اقدام و در صورت تکمیل بودن آن و نداشتن نواقص  مطابق ماده 64  همان قانون جهت صدور دستور در اختیار دادرس  دادگاه قرار می دهد و طبق دستور صادره  اقدام می نماید اهم وظایف مدیر دفتر دادگاه به شرح ذیل می باشد.

1ـ تعیین وقت رسیدگی ساعت و روز ، ماه و سال به طوریکه فاصله ابلاغ و روز جلسه کمتر از پنج روز نباشد .

2ـ صدور دستور ابلاغ وقت رسیدگی به طرفین و ارسال نسخه ثانی دادخواست و ضمایم به خوانده

3ـ ابلاغ موارد نقض اعلامی از ناحیه دادگاه به خواهان و درخواست رفع آنها ظرف 10 روز از تاریخ ابلاغ

4ـ بایگانی نمودن یک نسخه از دادخواست و ضمایم آن در پرونده و ارسال نسخه دیگر با ضمایم و اخطاریه دعوت به جلسه رسیدگی خوانده جهت ابلاغ به وی از طریق دایره اجراییات توسط مأموران ابلاغ

5ـ ابلاغ اوراق قضایی از طریق نشر آگهی در روزنامه کثیرالانتشار  در خصوص خوانده مجهول المکان

 

ب ) وظایف مدیر دفتر دادگاه در قبال دادخواست ناقص: 

در صورتی که دادخواست ناقص  باشد  در این رابطه دادخواست ناقص از طرف مدیر دفتر پذرفته میشود لیکن  طبق دستور مقرر در مواد 53- 54- 55 – 56   عمل می نماید.

یکی از تکالیف مهم مدیر دفتر دادگاه قرار رد دادخواست می باشد  در این رابطه  موضوع حکم  مواد  53 و 54و 55 و 56 و 66 قانون آ.د.م.  لحاظ شده است  مطابق دستور  مواد فوق الذکر ، دفتر دادگاه در صورت عدم اقدام خواهان به تکمیل پرونده یا عدم پرداخت هزینه انتشار آگهی مبادرت به صدور قرار رد دادخواست خواهد شد.

مواردی که موجب صدور رد دادخواست  توسط مدیر دفتر  و در غیاب ایشان توسط جانشین وی صادر می گردد  به شرح ذیل می باشد.

1ـ در صورتی که به دادخواست و پیوست های آن برابر قانون تمبر الصاق نشده باشد .

2ـ عدم قید نام و نام خانوادگی ، اقامتگاه و شغل خوانده

3ـ عدم تعیین خواسته و بهای آن مگر آنکه تعیین بها ممکن نبود، یا خواسته عالی نباشد .

4ـ عدم قید تعهدات و جهاتی که به موجب آن خواهان خود را مستحق مطالبه می داند به طوری که مقصود واضح و روشن باشد

5ـ عدم قید آنچه که خواهان از دادگاه دارد .

6ـ عدم ذکر ادله و وسایلی که خواهان برای اثبات ادعای خود از اسناد و نوشتجات و ... دارد اگر دلیل ، گواه باشد خواهان باید اسامی و مشخصات و محل اقامتگاه آن را به طور صحیح معین کند .

7ـ عدم تادیه هزینه انتشار آگهی ظرف یکماه از تاریخ ابلاغ اخطاریه دفتر یا از تاریخ ابلاغ رد اعسار .

8ـ هر گاه در دادخواست ، خواهان و محل اقامت او معلوم نباشد .

چنانچه یکی از نقص های مذکور توسط خواهان تکمیل نگردد مدیر دفتر دادگاه  ودر غیاب مدیر  جانشین وی مبادرت به  قراررد دادخواست به خواهان اباغ می گردد و خواهان در صورت داشتن اعتراض ظرف مدت 10 روز از تاریخ ابلاغ اعتارض خود را تسلیم و  نسبت به اعتراض خواهان در همان شعبه توسط ریاست محترم دادگاه رسیدگی می گردد رای دادگاه قطعی می باشد.