قانون به کارگیری سلاح توسط مأمورین نیروهای مسلح در موارد ضروری

 

 

 

«مصوب 18/10/73 مجلس شورای اسلامی»

 

ماده 1-مأمورین مسلح موضوع این قانون که به منظور استقرار نظم و امنیت و جلوگیری از فرار متهم یا مجرم و یا در مقام ضابط قوه قضاییه به تفتیش ،تحقیق و کشف جرایم و اجرای احکام قضایی و یا سایر مأموریتهای محوله ،مجاز به حمل و بکارگیری سلاح می باشند موظفند به هنگام بکارگیری سلاح در موارد ضروری کلیه ضوابط و مقررات این قانون را رعایت نمایند.

 

تبصره:مأمورین مسلح وزارت اطلاعات در اجرای وظایف محوله قانونی ،در مورد بکارگیری سلاح مشمول این قانون می باشند/

 

ماده 2-مأمورین مسلح موضوع این قانون باید شرایط زیر را داشته باشند:

 

1-سلامت جسمانی و روانی متناسب با مأموریت محوله

 

2-داشتن آموزشهای لازم در راستای مأموریتهای محوله

 

3-تسلط کامل در بکارگیری سلاحی که در اختیار آنها گذارده می شود.

 

4-آشنایی کامل به قانون و مقررات مربوط به بکارگیری سلاح

 

ماده 3-مأمورین انتظامی در موارد زیر حق بکارگیری سلاح را دارند:

 

1-برای دفاع از خود در برابر کسی که با سلاح سرد یا گرم به آنان حمله نماید.

 

2-برای دفاع از خود در برابر یک یا چند نفر که بدون سلاح حمله می آورند ولی اوضاع و احوال طوری باشد که بدون بکارگیری سلاح مدافعه شخصی امکان نداشته باشد.

 

3-در صورتی که مأمورین مذکور مشاهده کنند که یک یا چند نفر مورد حمله واقع شده و جان آنان در خطر است .

 

4-برای دستگیری سارق و قاطع الطریق و کسی که اقدام به ترور و یا تخریب و یا انفجار  نموده و در حال فرار باشد.

 

5-در موردی که شخص بازداشت شده یا زندانی از بازداشتگاه یا زندان و یا در حال انتقال فرار نماید، از اقدامات دیگر برای دستگیری و یا توقیف وی استفاده کرده و ثمری نبخشیده باشد.

 

تبصره:آیین نامه اجرایی این بند توسط وزارتخانه های کشور و دادگستری تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران به اجراء گذاشته خواهد شد.(1)

 

6-برای حفظ اماکن انتظامی(مقر نیروهای انتظامی از قبیل مرکز فرماندهی ،ستاد ،پاسگاه ،پایگاه ،انبار سلاح یا مهمات و مرکز آموزشی)

 

7-برای حفظ سلاحی که جهت انجام مأموریت در اختیار آنان می باشد.

 

8-برای حفظ اماکن طبقه بندی شده بویژه اماکن حیاتی و حساس در مقابل هرگونه هجوم و حمله جهت ترور ،تخریب ،آتش سوزی ،غارت اسناد و اموال ،گروگانگیری و اشغال.

 

9-برای جلوگیری و مقابله با اشخاصی که از مرزهای غیرمجاز قصد ورود و یا خروج را داشته و به اخطار مأمورین مرزبانی توجه نمی نمایند.

 

10-برای حفظ تأسیسات ،تجهیزات و اماکن نظامی و انتظامی و امنیتی

 

تبصره 1:در موراد فوق در صورت اقتضای شرایط ،اخطار قبلی الزامی است.

 

تبصره 2:نیروهای مسلح در مواردی که در چهارچوب بندهای مذکور مأموریت داشته باشند ،مجاز به استفاده از سلاح می باشند.

 

تبصره 3:مأمورین مسلح در کلیه موارد مندرج در این قانون در صورتی مجازند از سلاح استفاده نمایند که اولاً چاره ای جز بکارگیری سلاح نداشته باشند ،ثانیاً در صورت امکان مراتب:

 

الف:تیر هوایی

 

ب:تیراندازی کمر به پایین

 

ج:تیراندازی کمر به بالا

 

را رعایت نمایند.

 

 

 

 

 

پاورقی(1)-آیین نامه اجرایی این تبصره در تاریخ 30/4/81 به تصویب هیئت وزیران رسیده ایت آیین نامه در همین مجموعه به چاپ رسیده است.

 

 

 

 

 

نظریه مورخ 15/1/79 سازمان قضایی نیروهای مسلح(1)

 

سؤال:ماده 3 قانون بکارگیری سلاح مصوب سال 1373 درخصوص تیراندازی به متهمی که حکم جلب او از سوی مقامات قضایی صالحه صادر گردیده و در خیابان مشاهده می شود ،لیکن به ایست مأمورین تعقیب توجه نمی نماید ،و نیز در برخی از جرائم مشهود ساکت است.آیا در اینگونه موارد تیراندازی مأمورین قانونی محسوب می شود یا خیر؟

 

پاسخ:ماده 3 قانون بکارگیری سلاح در خصوص تیراندازی مأمورین به شخصی که حکم جلب او از سوی مقامات قضایی صادر شده و در خیابان مشاهده می شود ،صراحت ندارد.

 

ماده 4-مأمورین انتظامی برای اعاده نظم و کنترل راهپیماییهای غیرقانونی ،فرونشاندن شورش و بلوا و ناآرامی ها یی که بدون بکارگیری سلاح مهار آنها امکان پذیر نباشد ،حق بکارگیری سلاح را به دستور فرمانده عملیات ،در صورت تحقق شرایط زیر دارند:

 

الف:قبلاً از وسایل دیگری مطابق مقررات استفاده شده و مؤثر واقع نشده باشد.

 

ب:قبل از بکارگیری سلاح با اخلالگران و شورشیان نسبت به بکارگیری سلاح اتمام حجت شده باشد.

 

تبصره 1:تشخیص ناآرامیهای موضوع ماده 4 حسب مورد برعهده رئیس شورای تأمین استان و شهرستان و در غیاب هریک بر عهده معاون آنان خواهد بود و در صورتیکه فرماندار معاون سیاسی نداشته باشد این مسئولیت را به یکی از اعضای شورای تأمین محول خواهد نمود.

 

تبصره 2:در مواردی که برای اعاده نظم و امنیت موضوع این ماده نیروی نظامی طبق مقررات قانونی مأموریت پیدا نمایند از لحاظ مقررات بکارگیری سلاح مشمول این ماده می باشند.

 

تبصره 3-آیین نامه اجرایی ماده فوق توسط وزارتخانه های کشور و دادگستری و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح تهیه و پس از تصویب هیئت وزیران به اجرا گذاشته خواهد شد.

 

ماده 5-مأمورین نظامی و انتظامی برای اعاده نظم و امنیت در راهپیماییهای غیر قانونی مسلحانه و ناآرامیها و شورشهای مسلحانه مجازند از سلاح استفاده نمایند مأمورین مذکور موظفند به دستور فرمانده عملیات و بدون تعلل نسبت به برقراری نظم و امنیت ،خلع سلاح و جمع آوری مهمات و دستگیری افراد و معرفی آنان به مراجع قضایی اقدام نمایند.

 

ماده 6-تیراندازی به سوی وسایل نقلیه به منظور متوقف ساختن آنها توسط مأمورین موضوع این قانون در موارد زیر مجاز است.

 

الف:در صورتیکه وسیله نقلیه بنا به قراین و دلایل معتبر یا اطلاعات موثق مسروقه یا حامل افراد متواری یا اموال مسروقه یا کالای قاچاق یا مواد مخدر و یا بطور غیرمجاز حامل سلاح و مهمات باشد.

 

ب:در صورتیکه از وسیله نقلیه برای تهاجم عمدی به مأمورین و یا مردم استفاده شده باشد.

 

تبصره1:مأمورین مذکور موظفند که در ایستگاههای ایست و بازرسی وسایل هشدار دهنده به اندازه لازم(اعم از موانع ،تابلو و چراغ گردان)تعبیه نمایند.

 

تبصره 2:مأمورین مذکور در صورتی می توانند به وسایل نقلیه تیراندازی نمایند که علاوه بر انجام امور تبصره 1 با صدای رسا و بلند به راننده وسیله نقلیه ایست داده و راننده به اخطار ایست توجهی ننموده باشد.

 

ماده 7-مأمورین موضوع این قانون هنگام بکارگیری سلاح باید حتی المقدور پا را هدف قرار بدهند و مراقبت نمایند که اقدام آنان منجر به فوت نشود و به اشخاص ثالث که دخیل در ماجرا نمی باشند آسیب نرسد.

 

تبصره:مواظبت و مراقبت از حال مجروحین بر عهده مأمورین انتظامی است و باید در اولین فرصت آنان را به مراکز درمانی برسانند.

 

ماده8-رؤسا و فرماندهان مربوط مکلفند قبل از اعزام مأمورین حدود اختیارات و مسئولیت های آنان را گوشزد نمایند.

 

ماده9-مأمورینی که آموزش کافی در مورد سلاحی که در اختیار آنان گذارده شده است ندیده اند باید مراتب را به فرمانده خود اطلاع دهند و در صورتی که مأمورینی به این قبیل افراد محول شود فرمانده مسئول عواقب ناشی از آن خواهد بود مشروط بر اینکه مأمور در حدود دستور فرمانده اقدام کرده باشد.

 

ماده10-سلاحی که در اختیار مأمورین موضوع این قانون قرار داده می شود باید متناسب با موضوع مأموریت و وظیفه آنان باشد.

 

ماده 11-نیروهای نظامی و انتظامی و امنیتی در مواردی که طبق قانون و مأموریتهای محوله با نیروی انتظامی همکاری می کنند طبق ضوابط این قانون از سلاح استفاده خواهند نمود.

 

تبصره:آیین نامه اجرایی این ماده توسط وزارتخانه های کشور ،اطلاعات و دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

 

ماده 12-مأمورینی که با رعایت مقررات این قانون مبادرت به بکارگیری سلاح نمایند از این جهت هیچگونه مسئولیت جزایی یا مدنی نخواهند داشت.

 

ماده 13-در صورتی که مأمورین با رعایت مقررات این قانون سلاح بکارگیرند و در نتیجه طبق آراء محاکم صالحه شخص یا اشخاص بیگناهی مقتول و یا مجروح شده یا خسارت مالی بر آنان وارد گردیده باشد ،پرداخت دیه و جبران خسارت بر عهده سازمان مربوطه خواهد بود و دولت مکلف است همه ساله بودجه ای را به این منظور اختصاص داده و حسب مورد در اختیار نیروهای مسلح قرار دهد.

 

تبصره:مفاد این ماده در مورد کسانی هم که قبل از تصویب این قانون مرتکب اعمال مذکور شده اند جاری است.

 

ماده 14-نیروهای مسلح می توانند در مواردی که مقتضی بدانند علاوه بر جبران خسارت وارده در قبال صدمات جانی و ضرر زیان مالی که مأمورین مسلح در جهت انجام وظیفه طبق این قانون متحمل شده اند ،مطابق مقررات به مأموران مذکور کمک مالی نمایند.

 

ماده 15-نحوه تأمین و پرداخت وجوه مذکور در مواد 13 و 14 به موجب آیین نامه ای خواهد بود که توسط وزارتخانه های کشور ،اطلاعات ،دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ،امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه با هماهنگی ستاد کل نیروهای مسلح تهیه و به تصویب هیئت وزیران خواهد رسید.

 

ماده 16-هرگاه مأمور بر خلاف مقررات این قانون اقدام به بکارگیری سلاح نماید حسب مورد به مجازات عمل ارتکابی وفق قوانین تحت پیگیرد قرار می گیرد.

 

ماده 17-از تاریخ تصویب و ابلاغ این قانون کلیه قوانین و مقررات مغایر ملغی می گردد.

 

قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و سیزده تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ هجدهم دی ماه یکهزار و سیصد و هفتاد و سه مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 28/10/73 به تأیید شورای نگهبان رسیده است.

 

/ 2 نظر / 405 بازدید
کیمیا

با سلام انصافا وبلاگ زيبايي دارين.اين رو جدي ميگم... اگ دوست داشتين سايت ما رو لينک کنيد و تو نظرات يکي از پستها بهمون خبر بديد تا ماهم لينکتون کنيم. اميدوارم موفق باشين.